رابطه بین تغییرات زمانی رواناب و رسوب و شاخص پوشش گیاهی در زیرحوضه های کلاله شکر علی چای در شمال غرب کشور

تولید رواناب و رسوب در حوزه های آبخیز مناطق نیمه خشک و بررسی عوامل موثر بر آنها نقش مهمی در دستیابی به مدیریت پایدار حوزه های آبخیز دارد. این مطالعه با هدف بررسی نقش پوشش گیاهی در تغییرات زمانی تولید رواناب و رسوب در دو زیرحوضه شکر علی چای و کلاله از حوضه رود ارس در استان آذربایجان شرقی انجام گرفت. داده های بارندگی، رواناب و رسوب زیرحوضه ها در دوره آماری ۳۰ ساله از سال ۱۳۶۷ تا ۱۳۹۷ تحلیل شد. ویژگی های فیزیکی هیدرولوژیکی، کاربری زمین و پوشش گیاهی زیرحوضه ها بصورت میدانی مطالعه شد. عامل پوشش گیاهی حوضه ها بر اساس معادله عمومی هدررفت خاک (USLE) با استفاده از نقشه های توپوگرافی و عکس های ماهواره سنتینل ۲ برآورد شد و ارتباط آن با رواناب و رسوب تعیین شد. بر اساس نتایج، بیشترین تغییرات شاخص پوشش گیاهی در زیرحوضه شکر علی چای (۶۲ درصد) مشاهده شد. هر چه مقدار عامل پوشش گیاهی زیرحوضه بیشتر باشد حساسیت به تولید رواناب و رسوب بیشتر می شود. به منظور کاهش تولید رواناب، رسوب و هدررفت خاک در این حوزه ها در اوایل فصل بهار که مقدار بارندگی بیشتر و پوشش گیاهی ضعیف است، حفظ پوشش گیاهی موجود از طریق ممانعت از تغییر کاربری زمین و چرای بی رویه دام برای مدیریت پایدار حوزه های آبخیز ضروری است.

کلیدواژه ها:

بارندگی ، حفاظت خاک ، فرسایش خاک ، مدیریت حوزه های آبخیز