ارزیابی پیامدهای اقتصادی اجتماعی و زیست محیطی طرحهای انتقال آب (آبرسانی) به مزارع کشاورزی روستاییان

امروزه مدیریت منابع آب نقش مهمی در فرایند توسعه پایدار هر کشوری دارد با وجود خشکسالی های بسیار، یکی از باصرفه ترین راه های انتقال آب که هدررفت بسیار کمی دارد انتقال آب با سیستم لوله کشی در مقیاس بزرگ می باشد. برای غلبه بر کمبود آب و افزایش تقاضای آب دستیابی به توسعه اقتصادی و اجتماعی و ایجاد تعادل منطقه ای به ویژه در کشورهای دارای تغییرات اقلیمی مانند ایران انتقال آب بین حوضه ای به عنوان یکی از روش های کاهش بحران در نظر گرفته می شود. هر نوع توسعه با هر درجه ای از کمیت یا کیفیت آثار زیست محیطی متفاوتی را به دنبال دارد. بدون شک به دنبال اجرای هر نوع مداخلگری در منابع طبیعی ارزیابی و بررسی پیامدهای آن به منظور رفع موانع و محدودیت ها و بهبود شرایط آینده الزامی است از این رو مطالعه حاضر با استفاده تحقیق توصیفی - مروری اسناد و کتابخانه ای برای دستیابی به هدف تحقیق بهره گرفته شده است. از اثرات انتقال آب (آبرسانی) می توان به بهبود کشاورزی منطقه، افزایش سطح آب زیرزمینی، کنترل سیلاب، بهبود شرایط اقلیمی منطقه، افزایش ارزش زمین، بهبود گردشگری و توسعه و اثرات منفی نیز ناشی از عملیات ساختمانی سد، خاکریزی و خاکبرداری، حفر تونل و ایجاد جاده جدید، خسارات زیست محیطی و قطع درختان، تملک اراضی و جابجایی و اسکان مجدد مردم بومی و تغییرهای حاکمیتی در تصمیم گیری و مشارکت می توان اشاره داشت. پیامدهای مثبت و منفی طرح های انتقال آب بین حوضه ای باید حتما توسط سازمان مرتبط با حوضه ی آب جهت نظارت و حفظ پایداری اکوسیستم های طبیعی و نیل به اهداف توسعه پایدار مدنظر قرار گیرد. نتایج بررسی های اسنادی نشان داد طرح های انتقال آب بین حوضه ای مستقیما مدیریت حوضه مبدا و مقصد را تحت تاثیر قرار می دهد و اگرچه در کوتاه مدت موجب کاهش مشکلات کم آبی در حوضه مقصد خواهد شد، اما در بلندمدت باعث تغییر اقلیم و تضعیف شرایط محیط زیستی، اقتصادی و اجتماعی در یکی از دو حوضه می شود. این مسئله خصوصا در کشورهای خشک و نیمه خشک که طرح های انتقال آب از حوضه مبدا با هدف تامین آب شرب، کشاورزی و صنعت صورت می گیرد مشهودتر خواهد بود. پیشنهاد می گردد در مرحله اجرای پروژه های انتقال آب بین حوضه ای (آبرسانی) معیارهای یونسکو اعمال گردد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی پروژه ها ، مدیریت منابع آب ، انتقالی توسعه کشاورزی ، جوامع روستایی