مطالعه تطبیقی تاثیر سواد بصری بر درک زیبایی در آثار معماری نقش جهان اصفهان

درک زیبایی در معماری تحت تاثیر سواد بصری مخاطبان قرار دارد. این پژوهش به بررسی نقش سواد بصری در ارزیابی زیبایی آثار معماری میدان نقش جهان اصفهان می پردازد. با استفاده از روش تطبیقی، قضاوت سه گروه متفاوت (متخصصان معماری، دانشجویان معماری و غیرمتخصصان) در مورد اثر معماری نقش جهان تحلیل شد. نتایج نشان می دهد که سواد بصری عاملی کلیدی در درک عمیق تر زیبایی معماری است و اختلاف نظرها میان گروه ها را تبیین می کند. آثار برگزیده در ادبیات تخصصی از سوی متخصصان بالاتر ارزیابی شدند، در حالی که غیرمتخصصان اقبال بیشتری به آثار با شهرت عمومی نشان دادند. در این پژوهش، آثار معماری نقش جهان در دو دسته انتخاب شدند. آثار برگزیده در ادبیات تخصصی: آثاری که در منابع معتبر علمی و تخصصی به عنوان نمونه های برتر معماری شناخته شده اند. آثار با شهرت عمومی: آثاری که به دلیل تبلیغات گسترده و شهرت رسانه ای، بیشتر مورد توجه عموم قرار گرفته اند. سه گروه متفاوت به عنوان شرکت کنندگان در این پژوهش انتخاب شدند: گروه ۱: ۲۰ نفر از اساتید معماری (متخصصان).گروه ۲: ۳۰ نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد معماری (نیمه متخصصان). گروه ۳: ۵۰ نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد رشته های غیرمرتبط با معماری (غیرمتخصصان). برای ارزیابی آثار از پرسشنامه ای استفاده شد که شرکت کنندگان را ملزم به امتیازدهی به آثار بر اساس معیارهای زیبایی شناسی می کرد. این معیارها شامل تناسبات، هارمونی، نوآوری و نمادشناسی بودند. هر معیار در مقیاس ۱ تا ۵ امتیازدهی شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از آزمون های آماری تحلیل شدند. برای مقایسه میانگین امتیازها از آزمون ANOVA و برای بررسی رابطه بین سواد بصری و ارزیابی زیبایی از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد نتایج نشان دادکه متخصصان و دانشجویان معماری، آثار برگزیده در ادبیات تخصصی را به طور معناداری بالاتر از آثار با شهرت عمومی ارزیابی کردند (p < ۰.۰۵). در مقابل، غیرمتخصصان اقبال بیشتری به آثار با شهرت عمومی نشان دادند و این آثار را بالاتر امتیاز دادند. این پژوهش نشان داد که سواد بصری نقش تعیین کننده ای در درک زیبایی آثار معماری دارد. برای ارتقای درک عمومی از معماری، به ویژه در آثار پیچیده و نمادین مانند میدان نقش جهان، آموزش سواد بصری ضروری است. همچنین، توصیه می شود که تبلیغات و رسانه ها به جای تمرکز بر شهرت سطحی، به ترویج درک عمیق تر از معماری بپردازند.

کلیدواژه ها:

سواد بصری ، درک زیبایی ، معماری ایران ، طراحی معماری