نقش معلم در پرورش خودتنظیمی و مسئولیت پذیری در دانش آموزان دوره ابتدایی

اهداف پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلم در پرورش دو مهارت بنیادی خودتنظیمی و مسئولیت پذیری در دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. این دو مهارت از ارکان شکل گیری یادگیرنده ی فعال خود رهبر و متعهد محسوب می شوند و در اسناد بالادستی نظام آموزشی بر اهمیت آنها تاکید شده است. هدف فرعی پژوهش شناسایی راهکارهای آموزشی و تربیتی معلمان، تحلیل نوع تعاملات و بازخوردهای موثر و تبیین اهمیت ادغام این دو مهارت در فرایند یاددهی-یادگیری است. روش پژوهش: روش پژوهش از نوع کیفی با رویکرد تحلیلی اسنادی است برای این منظور منابع علمی داخلی و خارجی منتشر شده در حدود ۲۰ سال اخیر از طریق پایگاه های معتبر گردآوری و تحلیل شدند. بررسی منابع با هدف استخراج الگوهای نظری و عملی، مقایسه کارآمدترین مداخلات و تحلیل نقش عملی معلمان در توسعه مهارت های خودتنظیمی و مسئولیت پذیری انجام گرفت. یافته ها: نتایج تحلیل منابع نشان داد که سه عامل آموزش صریح راهبردهای خودتنظیمی، بازخورد توصیفی و راهبردمحور و طراحی تکالیف مشارکتی بیشترین نقش را در رشد این مهارت ها دارند. همچنین شواهد موید آن است که حمایت عاطفی و اعطای اختیار توسط معلم انگیزش درونی و احساس تعهد دانش آموزان را تقویت می کند. برنامه های آموزشی ویژه معلمان و افزایش توانمندی حرفه ای آنان نیز شرط اساسی برای اجرای پایدار این رویکردهاست. نتیجه گیری: مداخلات ترکیبی که همزمان آموزش راهبردی، بازخورد هدفمند و تکالیف مرحله ای را شامل می شوند، اثر افزایشی بر خودتنظیمی و مسئولیت پذیری دانش آموزان دارند. نقش معلم در این زمینه نه تنها آموزشی بلکه تربیتی و انگیزشی است و می تواند با جهت دهی مناسب زمینه رشد رفتارهای خود رهبرانه و مسئولانه را در سنین پایه فراهم کند. با توجه به یافته ها، بازنگری در رویکردهای تدریس در دوره ابتدایی، ارتقای توان حرفه ای معلمان و بهره گیری از روش های فعال و مبتنی بر تعامل، ضرورتی اساسی است. توسعه برنامه های آموزشی برای معلمان و انجام پژوهش های میدانی در محیط های واقعی مدرسه می تواند مسیر ارتقای این مهارت ها را در دانش آموزان تقویت کند.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی ، مسئولیت پذیری ، بازخورد راهبردمحور ، آموزش ابتدایی