تحلیل رفتار مصرف کنندگان برق در پاسخ به طرح های تشویقی مدیریت تقاضا: ارائه چارچوبی مبتنی بر اقتصاد رفتاری با تاکید بر شرکت توزیع برق استان قم

صنعت برق ایران با چالش فزاینده و ساختاری ناترازی میان تولید و مصرف، به ویژه در ساعات اوج بار، دست وپنجه نرم می کند که این امر پایداری و تاب آوری شبکه را تهدید می سازد و سرمایه گذاری های کلان برای افزایش ظرفیت تولید را به امری اجتناب ناپذیر تبدیل می کند. در این راستا، راهبرد مدیریت سمت تقاضا (Demand-Side Management) به عنوان یک رویکرد مکمل و حیاتی، به جای تمرکز بر افزایش عرضه، بر تغییر الگوی مصرف در سمت مشترکین تمرکز دارد. این گزارش با نقد رویکردهای سنتی فنی و اقتصادی که رفتار مصرف کننده را به عنوان یک متغیر ساده و تابع ملاحظات صرفا مالی می نگرند، چارچوبی جامع و مبتنی بر بینش های اقتصاد رفتاری و علوم اجتماعی ارائه می دهد. تحلیل مطالعات پژوهشی معتبر در داخل کشور نشان می دهد که عوامل غیرمالی نظیر فرهنگ زیست محیطی، نگرش های بوم شناختی و هنجارهای اجتماعی، نقشی به مراتب پررنگ تر از عوامل قیمتی و اقتصادی در شکل دهی به رفتار بهینه مصرف کنندگان ایفا می کنند. همچنین، ابزارهای نوینی مانند بازی وارسازی (Gamification) می توانند با هزینه ای اندک، نتایج قابل توجهی در کاهش مصرف به همراه داشته باشند. با بهره گیری از این یافته ها و با الهام از چارچوب حکمرانی همکارانه، راهبردهای عملیاتی برای شرکت توانیر و زیرمجموعه های آن، از جمله پیاده سازی تعرفه های پویا، برنامه های بازی وارسازی و کمپین های فرهنگی با همکاری نهادهای مذهبی و اجتماعی، پیشنهاد می شود. هدف نهایی، ارائه یک نقشه راه برای تبدیل این شرکت از یک نهاد صرفا فنی به یک شرکت تعامل گرای اجتماعی است که می تواند با بهره گیری از سرمایه اجتماعی، به صورت پایدار به اهداف مدیریت تقاضا دست یابد.

کلیدواژه ها:

مدیریت سمت تقاضا ، اقتصاد رفتاری ، رفتار مصرف کننده ، حکمرانی همکارانه ، پایداری انرژی