مبانی نظری و رویکردهای نوین در مدیریت استراتژیک منابع انسانی: مطالعه موردی شرکت ایران خودرو

مدیریت استراتژیک منابع انسانی (SHRM) به عنوان یکی از ارکان حیاتی دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در سازمان های پیشرو شناخته می شود. در دهه های اخیر، نقش منابع انسانی از یک وظیفه عملیاتی و پشتیبان به یک عامل استراتژیک و تحول آفرین در سازمان ها تغییر یافته است. هدف اصلی این مقاله، مرور و تحلیل نظام مند ادبیات نظری پیرامون مفاهیم، مدل ها و رویکردهای نوین در مدیریت استراتژیک منابع انسانی است، با تمرکز خاص بر کاربرد آن در صنعت خودروسازی ایران و مطالعه موردی شرکت ایران خودرو. مطالعات نظری نشان می دهد که SHRM در تعامل با استراتژی کلان سازمان، به تدوین سیاست ها و فرآیندهایی می پردازد که منجر به جذب، حفظ، توسعه و انگیزش کارکنان در راستای اهداف راهبردی می شود. از جمله مدل های تاثیرگذار در این حوزه می توان به مدل های مبتنی بر قابلیت های پویا (Dynamic Capabilities)، مدل RBV (منابع محور)، مدل های مبتنی بر شایستگی (Competency-based Models) و مدل های اقتضایی (Contingency Models) اشاره کرد. بررسی پژوهش های پیشین حاکی از آن است که پیوند میان استراتژی سازمانی و عملکرد منابع انسانی از طریق فرآیندهایی مانند همراستایی استراتژیک (Strategic Alignment)، مدیریت عملکرد، و طراحی ساختار سازمانی مناسب امکان پذیر می شود. در این چارچوب، منابع انسانی به عنوان عامل کلیدی در پیاده سازی موثر استراتژی ها ایفای نقش می کند. تحلیل مطالعات موردی شرکت های خودروساز، به ویژه ایران خودرو، نشان می دهد که چالش های متعددی مانند ساختار بوروکراتیک، محدودیت های قانونی، ضعف در آموزش های مهارتی و ناهماهنگی بین واحد منابع انسانی و بخش های استراتژیک، از موانع اصلی تحقق SHRM در این صنعت به شمار می آیند. با این حال، فرصت هایی مانند جوان بودن نیروی کار، توانمندی های فنی و ظرفیت نوآوری نیز قابل بهره برداری هستند. پژوهش های داخلی و خارجی تاکید دارند که برای تحقق مدیریت استراتژیک منابع انسانی موثر، سازمان ها باید فرآیندهایی مانند تحلیل محیط درونی و بیرونی، ارزیابی قابلیت های شایستگی، یکپارچه سازی استراتژی ها در سطوح مختلف و توسعه نظام های انگیزشی و ارزیابی عملکرد را به کار گیرند. در این مقاله همچنین به مرور نقش فناوری اطلاعات و تحول دیجیتال در تحول رویکردهای سنتی منابع انسانی به سمت رویکردهای هوشمند و داده محور پرداخته شده است. به کارگیری سامانه های مدیریت سرمایه انسانی، استفاده از داده کاوی در تحلیل عملکرد کارکنان، و توسعه پلتفرم های یادگیری الکترونیکی از جمله روندهای نوین مورد بررسی است.

کلیدواژه ها:

مدیریت استراتژیک ، منابع انسانی ، همراستایی استراتژیک ، قابلیت های پویا ، شرکت خودروسازی ایران خودرو