بهینه سازی پروتکلهای تمرینی تک وظیفه ای و دووظیفه ای در پیشگیری از سقوط سالمندان: مرور نظام مند اثربخشی و شکافهای پژوهشی

سقوط یکی از چالشهای عمده سلامت عمومی در میان سالمندان به شمار میرود و تقریبا ۲۷٫۵ درصد از افراد ساکن در جامعه بالای ۶۵ سال را سالانه حداقل یک بار تحت تاثیر قرار میدهد؛ این حوادث منجر به آسیبهای جسمانی، کاهش استقلال عملکردی و هزینه های قابل توجه درمانی میشوند. تمرینات تک وظیفه ای، که صرفا بر مهارت های حرکتی مانند تعادل و قدرت تمرکز دارند، و تمرینات دو وظیفه ای که فعالیتهای شناختی و حرکتی را به طور همزمان ادغام می کنند تا سناریوهای واقعی زندگی را شبیه سازی نمایند، به عنوان مداخلات کلیدی در پیشگیری از سقوط در حوزه توانبخشی سالمندی و علوم ورزشی مطرح شده اند. این مرور روایی با رویکرد نظام مند اثربخشی این پروتکلهای تمرینی را از طریق تلفیق شواهد مطالعات منتشر شده بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۳ بررسی میکند. منابع از پایگاههای داده ای شامل Web of Science، Scopus، PubMed و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه های هدفمند و اصطلاحات MeSH گردآوری شدند. معیارهای ورود شامل کارآزمایی های بالینی تصادفی، مطالعات شبه آزمایشی، پژوهشهای مشاهده ای طولی و مرورهای نظام مند/متاآنالیز با تمرکز بر بزرگسالان ۶۰ سال به بالا و نتایج مرتبط با تعادل، راه رفتن، عملکرد حرکتی یا وقوع سقوط بود. معیارهای خروج مقالات، غیر انگلیسی، چکیده های کنفرانسی و مطالعات مداخلات غیر تمرینی یا جمعیتهای دارای اختلالات شدید عصبی-اسکلتی عضلانی نامرتبط با سالمندی طبیعی را حذف کرد. استخراج داده ها ویژگیهای مطالعه، جزئیات مداخله، معیارهای سنجش نتایج و چارچوبهای نظری را پوشش داد. یافته های کلیدی نشان میدهند که تمرینات تک وظیفه ای به طور مداوم تعادل، سرعت راه رفتن و قدرت عضلانی را بهبود میبخشند و خطر سقوط را در کوتاه مدت کاهش میدهند. تمرینات دو وظیفه ای مزایای اضافی در تقویت یکپارچگی شناختی، حرکتی، عملکرد اجرایی و عملکرد در فعالیتهای پیچیده روزمره ارائه میدهند؛ متاآنالیزها اثرات متوسط تا بزرگ بر راه رفتن و تعادل نسبت به گروه کنترل را گزارش کرده اند. با این حال، ناهماهنگی ها ناشی از تنوع در پارامترهای مداخله (مانند شدت، مدت، بار شناختی)، کیفیت روش شناختی و پیگیری محدود بلندمدت است. شکافهای پژوهشی شامل دوز و پیشرفت بهینه نامشخص، داده های ناکافی در مورد پایبندی و اثرات پایدار، فقدان استانداردسازی ارزیابی عملکرد دو وظیفه ای و نمایندگی ناکافی زیرگروه های متنوع مانند افراد با اختلال شناختی یا بیماری های همراه می باشد. در نتیجه، هر دو پروتکل تک وظیفه ای و دووظیفه ای در پیشگیری از سقوط موثر هستند، اما رویکردهای دو وظیفه ای احتمالا کاربرد واقعی بیشتری از طریق پرداختن به تعاملات شناختی-حرکتی ارائه میدهند. توصیه ها بر لزوم پروتکل های استاندارد، مطالعات طولی در مورد دوام و پایبندی، و مداخلات شخصی سازی شده برای جمعیتهای ناهمگن سالمند تاکید دارد تا دستورالعمل های مبتنی بر شواهد را تدوین و استراتژی های پیشگیری از سقوط در سالمندی را بهینه سازد.

کلیدواژه ها:

پیشگیری از سقوط ، تمرینات تک وظیفه ای ، تمرینات دووظیفه ای ، سالمندان ، تعادل ، عملکرد شناختی حرکتی