تحول ژانر جنایی در ادبیات داستانی سه دهه اخیر ایران

ژانر جنایی در ادبیات داستانی یکی از ژانرهای پویای معاصر به شمار می رود که بازتاب دهنده نگرانی های اجتماعی، بحران های اخلاقی و گفتمان های مربوط به عدالت، جرم و حقیقت است. در سه دهه اخیر ادبیات داستانی ایران نیز شاهد شکل گیری و گسترش تدریجی این ژانر بوده است؛ اما تحول آن نه به صورت تقلید صرف از الگوهای غربی، بلکه در بستر تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایران صورت گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیر تحول ژانر جنایی در داستان نویسی فارسی از دهه ۱۳۷۰ تا امروز به تحلیل نمونه هایی از آثار نویسندگان ایرانی پرداخته و چگونگی گذر این ژانر از رمزآلودگی صرف به سوی بازنمایی واقع گرایانه جنایت را مورد واکاوی قرار داده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و کتابخانه ای می باشد. یافته ها نشان می دهد که ژانر جنایی در ادبیات معاصر ایران از تقلید فرمی داستان های پلیسی به تدریج فاصله گرفته و در عوض به ابزاری برای نقد جامعه، افشای ساختارهای پنهان قدرت و پرداختن به مسائل اخلاقی و روانی بدل شده است. علاوه بر این، مضامین نوینی همچون فساد سازمان یافته، ناکارآمدی نهادهای عدالت خواه و تردید در مرز خیر و شر در این آثار دیده می شود. همچنین پژوهش حاضر نشان داد که ژانر جنایی در ادبیات داستانی ایران از تقلید صرف از الگوهای غربی فاصله گرفته است و به فرآیندی پویا و متحول بدل شده است که در آن عناصر بومی، فرهنگی و دینی به صورت ساختاری و محتوایی نقش آفرینی می کنند.

کلیدواژه ها:

ژانر جنایی ، ادبیات داستانی ، داستان نویسی فارسی ، بازنمایی جنایت