سیر تحول ادبیات نمایشی در ایران از تعزیه تا تئاتر مدرن

ادبیات نمایشی ایران با پشتوانه ای غنی از نمایش های آیینی و سنتی مسیری پیچیده و چندلایه را در گذار به فرم مدرن طی کرده است. این مقاله با روش مروری تحلیلی به بررسی سیر این تحول از شکل های شفاهی و آیینی (به ویژه تعزیه) تا نهادینه شدن نمایشنامه نویسی مدرن و جریان های معاصر می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تعزیه به عنوان اوج هنر نمایشی بومی، نه تنها حاوی عناصر دراماتیک بنیادین است بلکه به عنوان یک الگوی ساختاری و مضمونی، همواره منبع الهام نمایشنامه نویسان مدرن بوده است. ورود تئاتر غربی در دوره قاجار، نقطه عطفی بود که با ترجمه و فعالیت روشنفکران آغاز شد و در دوره پهلوی با نهادسازی و آموزش آکادمیک تسریع یافت. ادبیات نمایشی معاصر ایران حاصل دیالکتیک پیوسته سنت و مدرنیته است، جایی که جریان هایی چون رئالیسم، اجتماعی، نمایش شاعرانه-اسطوره ای و در نهایت فرم های پست مدرن و پست دراماتیک، در تعاملی خلاق با ریشه های آیینی خود به بازتعریف هویت درام ایرانی پرداخته اند.

کلیدواژه ها:

ادبیات نمایشی ایران ، تعزیه ، تئاتر مدرن ، نمایشنامه نویسی ، سنت و مدرنیته