تفاوت ساختاری، نحوی و بلاغی لا نفی جنس با لا شبیه به لیس

سید محمدحسین سیدین در زبان عربی دو نوع «لا» وجود دارد که هر یک دارای کاربردهای مشخص و متفاوتی هستند. این دو نوع عبارت است از «لا نفی جنس» و «لا شبیه به لیس» که هر کدام از این موارد نقش بسیار مهمی را در تحلیل و بیان معنایی و نحوی جملات دارند. هدف از این پژوهش بررسی عمیق این دو ساختار با استفاده از روش تحلیلی - توصیفی است تا تفاوتهای نحوی و بلاغی میان آنها به طور کامل روشن شود. از جنبه نحوی، لا نفی جنس زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که قصد داریم وجود کامل و مطلق یک جنس یا نوع خاص را انکار کنیم، در این گونه ساختارها مبتدا به صورت منصوب و خبر به شکل مرفوع ظاهر می شود. برای مثال جمله معروف «لا رجل فی الدار» نشان دهنده عدم وجود مطلق مردان در مکان مورد نظر است و از سوی دیگر، «لا شبیه به لیس» ساختاری مشابه لیس دارد و به طور خاص برای نفی یک وضعیت یا ویژگی خاص در زمان معین به کار می رود. در این نوع ساختار، مبتدا مرفوع و خبر منصوب می شود. به عنوان نمونه جمله «لا رجل فی الدار» عدم حضور مردان را در لحظه ای مشخص یا در بازه ای زمانی خاص بیان می کند. از نظر بلاغی لا نفی جنس بر نفی کلی و عمومی تاکید دارد به این معنا که وجود هیچ مردی در آن محل امکان پذیر نیست. در مقابل لا شبیه به «لیس» بر قطعیت بیشتری در نفی تاکید دارد و با دقت بیشتری ویژگی یا حالت مورد نظر را انکار می کند.

کلیدواژه ها:

نفی جنس ، لا شبیه به لیس ، نفی ، کلی ، نقش نحوی «لا» ، نفی تاکیدی