خانه ای دوباره؛ نقش معماری در بازآفرینی حس تعلق برای کودکان بی سرپرست و بدسرپرست

کودکان بی سرپرست و بدسرپرست به دلیل نبود خانوادهای پایدار و محیطی امن و حمایتگر، با کمبودهای عاطفی، روانی، تربیتی و آموزشی مواجه اند؛ کمبودهایی که رشد طبیعی آنان را تحت تاثیر قرار می دهد و می تواند به احساس طردشدگی، اضطراب، افسردگی، انزوا، ضعف مهارت های اجتماعی و کاهش اعتماد به نفس منجر شود. این پژوهش با هدف تبیین نقش معماری و طراحی محیط های آموزشی فرهنگی انسان محور در بازآفرینی حس تعلق، ایجاد امنیت روانی و ارتقای کیفیت زندگی این کودکان انجام شده است. مطالعه حاضر با رویکرد میان رشته ای و مبتنی بر مرور منابع علمی، تحلیل نمونه های موفق داخلی و خارجی و استخراج اصول طراحی حمایتی، عوامل موثر بر ایجاد حس تعلق، پیوند اجتماعی، رشد مهارت های زندگی و تقویت عزت نفس کودکان را شناسایی می کند. یافته ها نشان می دهد که طراحی متوازن فضاهای خصوصی و جمعی، وجود محیط های آموزشی و فرهنگی غنی، فضاهای بازی و طبیعت محور، انعطاف پذیری در عملکرد فضا و برنامه های تربیتی هنری منسجم بیشترین تاثیر را در بازسازی هویت فردی و اجتماعی، کاهش آسیب های روانی و تقویت حس «خانه» بودن برای این کودکان دارد. در پایان چارچوبی پیشنهادی برای طراحی محیط های حمایتی ارائه شده که می تواند به عنوان الگو در مراکز نگهداری و پرورش کودکان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کودکان بی سرپرست ، کودکان بدسرپرست ، معماری انسان محور ، حس تعلق ، رفاه روانی ، رشد اجتماعی