مدلسازی رفتار مشارکتی شهروندان در امور شهری بر پایه شفافیت نهادی، اعتماد اجتماعی و احساس تعلق (مطالعه موردی منطقه ۶ شهرداری مشهد)

مشارکت فعال شهروندان در فرآیند تصمیم گیری، برنامه ریزی و اجرای امور شهری شاخص مهم توسعه پایدار و حکمرانی شهری است و به عنوان جلوه عملی مشارکت مدنی شامل کنش های داوطلبانه و آگاهانه شهروندان در بهبود وضعیت شهر و همکاری با شهرداری است. هدف پژوهش حاضر مدل سازی رفتار مشارکتی شهروندان در امور شهری بر پایه شفافیت نهادی، اعتماد اجتماعی و احساس تعلق در منطقه ۶ شهرداری مشهد است. این تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و کاربردی بوده و جامعه آماری آن را شهروندان منطقه ۶ شهرداری مشهد تشکیل می دهند. نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه های استاندارد شفافیت نهادی، اعتماد اجتماعی، احساس تعلق شهری و رفتار مشارکتی بود که روایی آنها با تحلیل عاملی تاییدی و پایایی با آلفای کرونباخ (۰/۷۸ تا ۰/۸۷) تایید گردید. داده ها با استفاده از مدل معادلات ساختاری و نرم افزار SmartPLS تحلیل شد. نتایج نشان داد که شفافیت نهادی تاثیر مثبت و معناداری بر اعتماد اجتماعی (۰.۴۶) دارد و اعتماد اجتماعی نیز اثر مستقیم و معناداری بر احساس تعلق شهری (۰.۲۵) برجای می گذارد. همچنین احساس تعلق شهری بیشترین تاثیر مستقیم بر رفتار مشارکتی شهروندان (۰.۵۲ (B)) را دارد. اثر غیر مستقیم شفافیت نهادی بر رفتار مشارکتی از طریق اعتماد و تعلق (۰.۱۹) = B نیز معنادار بود. بر اساس یافته ها، شفافیت در عملکرد نهادهای شهری، اطلاع رسانی موثر و تقویت ارتباط دوسویه با شهروندان موجب افزایش اعتماد و تعلق اجتماعی و در نتیجه ارتقای رفتار مشارکتی می شود. در نتیجه، مدیریت شهری می تواند با اتخاذ رویکرد جامعه محور و سیاست های اعتمادساز زمینه ساز افزایش مشارکت فعال شهروندان در تصمیم گیری ها و توسعه پایدار شهری گردد.

کلیدواژه ها:

رفتار مشارکتی ، شفافیت نهادی ، اعتماد اجتماعی ، احساس تعلق شهری ، شهرداری