بررسی نگرش دانش آموزان دبیرستانی نسبت به مهاجرت و ارتباط آن با تصورات آنان از آینده شغلی (مطالعه موردی: منطقه تبادکان مشهد)

مهاجرت به عنوان یک پدیده پیچیده اجتماعی-اقتصادی، نگرش ها و انتخاب های آینده نسل جوان را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. هدف از این پژوهش، بررسی نگرش دانش آموزان دبیرستانی منطقه تبادکان مشهد نسبت به پدیده مهاجرت (اعم از داخلی و خارجی) و ارتباط آن با تصورات آنان از آینده شغلی خود بود. این مطالعه به روش توصیفی از نوع پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه دوم (پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم) مدارس دولتی و غیردولتی منطقه تبادکان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۳۸۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای متشکل از سه بخش بود: الف) سوالات جمعیت شناختی، ب) مقیاس سنجش نگرش نسبت به مهاجرت (شامل ابعاد دلایل مهاجرت، مقاصد ترجیحی، پیامدهای ادراک شده و تمایل به مهاجرت) و ج) مقیاس تصور از آینده شغلی (شامل مولفه های خوشبینی شغلی، انتظارات دستیابی به شغل ایده آل و موانع ادراک شده). روایی محتوای پرسشنامه توسط پنل متخصصان و پایایی آن با محاسبه آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه ۰/۸۷ تایید شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و از طریق آمار توصیفی (فراوانی، میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی (همبستگی پیرسون، تحلیل واریانس یک راهه، آزمون t مستقل) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بیش از ۶۵ درصد دانش آموزان، حداقل در سطح نظری، تمایل به مهاجرت به خارج از کشور را ابراز داشته اند. اصلی ترین دلایل ابراز شده برای این تمایل، به ترتیب «یافتن فرصت های شغلی بهتر»، «ادامه تحصیل در دانشگاه های معتبر» و «دستیابی به کیفیت بالاتر زندگی» بود. بین نگرش مثبت به مهاجرت و میزان خوشبینی به آینده شغلی در داخل کشور، رابطه معکوس و معناداری مشاهده شد. همچنین بین تصور از آینده شغلی و متغیرهای جنسیت و پایه تحصیلی تفاوت های معناداری یافت شد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که نگرش قابل توجه به مهاجرت در میان دانش آموزان تبادکان، می تواند بازتابی از نگرانی های عمیق تر آنان درباره امکان تحقق آرمان های تحصیلی و شغلی در بافت محلی و ملی باشد. این مسئله لزوم بازنگری در سیاست های توسعه منطقه ای، هدایت تحصیلی-شغلی و تقویت امید به آینده در میان نسل جوان را آشکار می سازد.

کلیدواژه ها:

نگرش به مهاجرت ، آینده شغلی ، دانش آموزان دبیرستانی ، تبادکان ، هدایت تحصیلی.