نقش برنامه درسی پنهان در تربیت دانش آموزان

برنامه درسی پنهان به عنوان یکی از ابعاد غیررسمی اما تاثیرگذار نظام آموزشی، نقش بسزایی در شکل گیری شخصیت، نگرش ها، ارزش ها و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. برخلاف برنامه درسی رسمی که به صورت مکتوب و هدفمند طراحی می شود، برنامه درسی پنهان از طریق تعاملات روزمره، فضای مدرسه، روابط معلم و دانش آموز، شیوه های ارزشیابی و هنجارهای حاکم بر محیط آموزشی به طور ضمنی منتقل می گردد. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش برنامه درسی پنهان در فرایند تربیت دانش آموزان و بررسی پیامدهای تربیتی آن در ابعاد اخلاقی، اجتماعی و عاطفی است.این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و تحلیل پژوهش های پیشین انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که برنامه درسی پنهان می تواند تاثیرات عمیق و ماندگاری بر تربیت دانش آموزان داشته باشد؛ به گونه ای که ارزش هایی نظیر مسئولیت پذیری، احترام متقابل، نظم پذیری، همکاری و عدالت خواهی بیش از آنکه از طریق محتوای رسمی آموزش داده شوند، در بستر برنامه درسی پنهان نهادینه می گردند. همچنین نتایج حاکی از آن است که ناهماهنگی میان برنامه درسی رسمی و پنهان می تواند موجب شکل گیری نگرش های منفی، کاهش اعتماد و تضعیف اهداف تربیتی مدرسه شود.بر اساس نتایج پژوهش، توجه آگاهانه به برنامه درسی پنهان و مدیریت هدفمند آن، می تواند به ارتقای کیفیت تربیت دانش آموزان و تحقق اهداف کلان تعلیم و تربیت کمک شایانی نماید. ازاین رو، آگاهی معلمان و مدیران آموزشی از سازوکارهای برنامه درسی پنهان و پیامدهای آن، ضرورتی اجتناب ناپذیر در نظام های آموزشی معاصر به شمار می رود.