از کلاس هوشمند تا یادگیری هوشمندانه: واکاوی تحول پداگوژیک در مدارس ابتدایی عصر دیجیتال

این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی ابعاد آموزشی هوشمندسازی مدارس و واکاوی تاثیرات آن بر تحول کیفی فرایند یاددهی-یادگیری در دوره ابتدایی انجام شده است. در چارچوب مفهومی این تحقیق، هوشمندسازی نه صرفا به معنای تجهیز مدارس به فناوری های پیشرفته، بلکه به مثابه «بازطراحی اکولوژی یادگیری» مبتنی بر داده و تعامل هوشمندانه درک می شود که هدف نهایی آن، گذار از محیط آموزشی مجهز به فرایند یادگیری معناساز است. پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی و مرور نظام مند تجارب زیسته و مطالعات تجربی، به بررسی این پرسش می پردازد که چگونه ادغام فناوری های هوشمند (شامل پلتفرم های تعاملی، ابزارهای تحلیل یادگیری و محیط های واقعیت افزوده) می تواند ماهیت رابطه آموزشی، نقش معلم و دانش آموز، و کیفیت تعاملات شناختی را در این مقطع حساس متحول کند. یافته ها نشان می دهد که تحقق ظرفیت های هوشمندسازی منوط به عبور از سه سطح است: در سطح فنی-زیرساختی، که تمرکز صرف بر تجهیزات است؛ به سطح پداگوژیک-رابطه ای، که در آن فناوری در خدمت تقویت تفکر انتقادی، خلاقیت و حل مسئله قرار می گیرد؛ و سرانجام به سطح فرهنگی-نهادی، که هوشمندسازی به بازتعریف فرهنگ مدرسه و رابطه آن با جامعه می انجامد. در این مسیر، دو خطر اصلی شناسایی شد: خطر کاهش رابطه انسانی به واسطه تمرکز افراطی بر تعامل انسان-ماشین، و خطر شخصی سازی سطحی که در آن داده ها صرفا برای تعدیل سرعت آموزش به کار می روند، نه برای غنابخشی عمق تجربه یادگیری. این پژوهش در نتیجه گیری خود بر ضرورت طراحی الگوی هوشمندسازی انسان محور تاکید می کند که در آن فناوری در خدمت تقویت «حضور آموزشی» معلم، پرورش «عاملیت یادگیرنده» در دانش آموز و خلق «گفت وگوی چندصدایی» در کلاس قرار گیرد. موفقیت این الگو مستلزم بازآموزی معلمان در نقش طراحان تجربه یادگیری هوشمند و تدوین چارچوب اخلاقی-تربیتی برای کاربست فناوری در دوره ابتدایی است.

کلیدواژه ها:

هوشمندسازی پداگوژیک ، اکولوژی یادگیری ، عاملیت یادگیرنده ، طراحی انسان محور ، تحول رابطه آموزشی ، دوره