نقش معلمان در ایجاد محیط آموزشی حمایتگر و تاب آور

این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری و چندبعدی معلمان در ایجاد و تثبیت محیط های آموزشی حمایتگر و تاب آور انجام شده است. در شرایط کنونی که نظام های آموزشی در سراسر جهان با چالش های پیچیده ای از جمله افزایش فشارهای تحصیلی، تنوع نیازهای روانی-اجتماعی دانش آموزان و پیامدهای گسترده دنیای دیجیتال مواجه هستند، ایجاد کلاس درسی که همزمان به حفظ سلامت روان و تقویت توان مقابله ای دانش آموزان بینجامد، به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل شده است. در این میان، معلمان به عنوان کارگزاران اصلی و تاثیرگذارترین عنصر در پویایی سیستم کلاس، نقشی تعیین کننده در شکل دهی به کیفیت این فضا دارند.مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و از طریق مرور نظام مند منابع معتبر داخلی و خارجی، به واکاوی عمیق این نقش می پردازد. چارچوب نظری مقاله، بر تلفیق نظریه خودتعیین گری دسی و رایان (به عنوان پایه محیط حمایتگر) و مدل های تاب آوری سیستمی (به عنوان پایه محیط تاب آور) استوار است. یافته های تحقیق نشان می دهد که معلمان از طریق ایفای یک نقش دوگانه و مکمل می توانند چنین محیطی را محقق سازند: از یک سو به عنوان معماران روابط و مهندسان اجتماعی، با تامین سه نیاز بنیادین روانی (شایستگی، خودمختاری و تعلق) از طریق برقراری ارتباط همدلانه و غیرقضاوتی، ارائه بازخوردهای توصیفی و فرآیندمحور، طراحی فعالیت های مشارکتی و ایجاد قوانین عادلانه، بستری امن و پرورش دهنده فراهم می آورند. از سوی دیگر، در نقش مربیان تاب آوری و طراحان چالش های سازنده، با آموزش مستقیم مهارت های خودتنظیمی و حل مسئله، ترویج ذهنیت رشد، بازسازی شناختی باورهای ناسازگار، ایجاد فرصت های مسئولیت پذیری معنادار، و مهم تر از همه، الگوسازی عملی رفتارهای سازگارانه توسط خود معلم، توانایی دانش آموزان برای مقابله موثر با استرس، سازگاری با تغییرات و خروج قوی تر از بحران ها را تقویت می کنند.این مقاله در ادامه، با ارائه راهکارهای عملی و کاربردی در قالب فعالیت های مشخص کلاسی (همچون «دایره آغازین»، «تحلیل داستان شکست-موفقیت» و «پروژه های چالش برانگیز گروهی»)، به تبدیل این نقش نظری به عمل کمک می کند .

کلیدواژه ها:

معلم ، محیط آموزشی حمایتگر ، تاب آوری تحصیلی ، روانشناسی مدرسه ، نظریه خودتعیین گری ، مهارت های زندگی ، سلامت روان دانش آموزان ، مدیریت کلاس مبتنی بر رابطه.