تاثیر باورهای روان شناختی معلمان بر رفتار تحصیلی دانش آموزان

باورهای روان شناختی معلمان به عنوان یکی از مولفه های اساسی در فرآیند تعلیم و تربیت، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به رفتارهای تحصیلی دانش آموزان ایفا می کنند. این باورها شامل نگرش ها، انتظارات، ارزش ها، تصورات ذهنی و برداشت های معلمان نسبت به توانایی های شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان است که به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر شیوه های تدریس، تعاملات کلاسی، ارزشیابی آموزشی و فضای روانی کلاس اثر می گذارد. پژوهش ها نشان می دهند معلمانی که دارای باورهای مثبت روان شناختی مانند خودکارآمدی بالا، نگرش رشدگرا، باور به قابلیت یادگیری همه دانش آموزان و انتظارات تحصیلی واقع بینانه هستند، محیطی حمایتی، انگیزشی و امن برای یادگیری فراهم می کنند که در آن دانش آموزان تمایل بیشتری به مشارکت فعال، تلاش تحصیلی، خودتنظیمی و پشتکار در انجام تکالیف نشان می دهند.از سوی دیگر، باورهای منفی یا محدودکننده معلمان نظیر برچسب زنی، انتظار عملکرد پایین از برخی دانش آموزان، اعتقاد به ثبات هوش یا ناتوانی در تغییر رفتار تحصیلی، می تواند منجر به کاهش انگیزش، افت عملکرد درسی، اضطراب تحصیلی و شکل گیری رفتارهای اجتنابی در دانش آموزان شود. این باورها غالبا از طریق رفتارهای کلامی و غیرکلامی معلم، نوع بازخوردها، میزان توجه به دانش آموزان و فرصت های یادگیری ارائه شده منتقل می شوند و تاثیر عمیقی بر خودپنداره تحصیلی و باورهای انگیزشی دانش آموزان بر جای می گذارند.رفتار تحصیلی دانش آموزان شامل مولفه هایی همچون انگیزش یادگیری، نظم و انضباط تحصیلی، مشارکت در فعالیت های کلاسی، مسئولیت پذیری آموزشی و پیشرفت تحصیلی است که همگی تحت تاثیر مستقیم کیفیت تعامل معلم و دانش آموز قرار دارند. باورهای روان شناختی معلمان می توانند به عنوان عاملی تسهیل کننده یا بازدارنده در رشد این رفتارها عمل کنند. از این رو، توجه به اصلاح و تقویت باورهای روان شناختی معلمان از طریق آموزش های ضمن خدمت، کارگاه های روان شناسی تربیتی و بازاندیشی حرفه ای، گامی موثر در ارتقای کیفیت آموزش و بهبود رفتار تحصیلی دانش آموزان به شمار می آید.در مجموع، ارتقای آگاهی معلمان نسبت به تاثیر باورهای روان شناختی خود، می تواند زمینه ساز شکل گیری رفتارهای تحصیلی مثبت، افزایش انگیزش درونی و بهبود عملکرد آموزشی دانش آموزان شود و نقش مهمی در تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت ایفا کند.

کلیدواژه ها:

باورهای روان شناختی معلمان ، رفتار تحصیلی ، انگیزش یادگیری ، نگرش معلم ، خودکارآمدی معلم ، تعامل معلم و دانش آموز ، پیشرفت تحصیلی