بررسی نقش معلم در افزایش احساس امنیت روانی دانش آموزان

احساس امنیت روانی دانش آموزان یکی از بنیادی ترین مولفه های سلامت روان، رشد شخصیت و موفقیت تحصیلی آنان در محیط مدرسه به شمار می رود. مدرسه به عنوان دومین نهاد اجتماعی موثر پس از خانواده، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری احساس امنیت یا ناامنی روانی دانش آموزان دارد و در این میان، معلم به عنوان مهم ترین عامل انسانی در کلاس درس، جایگاهی کلیدی ایفا می کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش معلم در افزایش احساس امنیت روانی دانش آموزان و تبیین ابعاد مختلف این نقش در فرآیند یاددهی–یادگیری است. احساس امنیت روانی به حالتی اطلاق می شود که در آن دانش آموز بدون ترس از تحقیر، تنبیه، طرد اجتماعی یا قضاوت منفی، بتواند افکار، احساسات و توانایی های خود را در محیط آموزشی ابراز کند.یافته های مطالعات نشان می دهد که رفتار حرفه ای معلم، سبک ارتباطی، شیوه مدیریت کلاس، میزان حمایت عاطفی، عدالت آموزشی و احترام به تفاوت های فردی دانش آموزان، تاثیر مستقیمی بر شکل گیری احساس امنیت روانی آنان دارد. معلمانی که از مهارت های ارتباطی موثر، همدلی، گوش دادن فعال و بازخورد سازنده برخوردارند، زمینه ایجاد فضای امن روانی را در کلاس فراهم می کنند. این فضای امن، به کاهش اضطراب تحصیلی، افزایش مشارکت فعال دانش آموزان، تقویت اعتمادبه نفس، بهبود روابط اجتماعی و ارتقای عملکرد تحصیلی منجر می شود. در مقابل، رفتارهای اقتدارگرایانه، تنبیه های غیرمنطقی، تبعیض و بی توجهی به نیازهای روانی دانش آموزان می تواند احساس ناامنی روانی را تشدید کرده و پیامدهایی همچون افت تحصیلی، کناره گیری اجتماعی و بروز مشکلات رفتاری را به دنبال داشته باشد.نتیجه گیری این بررسی نشان می دهد که معلم نه تنها انتقال دهنده دانش، بلکه نقش آفرین اصلی در تامین امنیت روانی دانش آموزان است. ارتقای صلاحیت های حرفه ای و روان شناختی معلمان، آموزش مهارت های مدیریت هیجان، ارتباط موثر و ایجاد محیط یادگیری حمایتگر، از جمله راهکارهای اساسی برای تقویت احساس امنیت روانی در مدارس محسوب می شود. توجه نظام آموزشی به این مولفه، می تواند زمینه ساز پرورش نسلی سالم، خلاق و مسئولیت پذیر باشد.

کلیدواژه ها:

معلم ، احساس امنیت روانی ، دانش آموزان ، محیط مدرسه ، سلامت روان ، مدیریت کلاس ، ارتباط معلم و دانش آموز