بررسی مشکلات تدریس جغرافیا از دیدگاه دبیران جغرافیا

درس جغرافیا به عنوان یکی از دروس بنیادین علوم انسانی و اجتماعی، نقش مهمی در شکل دهی به درک فضایی، آگاهی محیطی، هویت مکانی و نگرش های شهروندی دانش آموزان ایفا می کند. با این حال، شواهد میدانی و تجربیات حرفه ای دبیران جغرافیا نشان می دهد که فرآیند تدریس این درس با چالش ها و مشکلات متعددی مواجه است که می تواند اثربخشی یاددهی–یادگیری را به طور معناداری کاهش دهد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل مشکلات تدریس جغرافیا از دیدگاه دبیران این درس و شناسایی عوامل آموزشی، محتوایی، ساختاری و فردی موثر بر این مشکلات است.یافته ها نشان می دهد که یکی از مهم ترین چالش های تدریس جغرافیا، حجم بالای محتوای کتاب های درسی در مقایسه با زمان محدود آموزشی است که موجب سطحی نگری در آموزش مفاهیم و کاهش فرصت برای فعالیت های تحلیلی، بحث محور و مهارتی می شود. از سوی دیگر، غلبه رویکرد حافظه محور و نظری در برنامه های درسی، سبب شده است که درس جغرافیا برای بسیاری از دانش آموزان درسی خشک و کم جاذبه تلقی شود و ارتباط آن با زندگی واقعی و مسائل روز کمتر درک گردد.کمبود امکانات و تجهیزات کمک آموزشی نظیر نقشه های به روز، اطلس ها، نرم افزارهای جغرافیایی، تصاویر ماهواره ای و ابزارهای فناوری اطلاعات، از دیگر مشکلات اساسی مطرح شده از سوی دبیران است. این کمبودها، امکان اجرای روش های نوین تدریس مانند یادگیری فعال، یادگیری مبتنی بر پروژه و آموزش مبتنی بر فناوری را محدود می سازد. علاوه بر این، تراکم بالای کلاس ها و ناهمگونی سطح توانایی دانش آموزان، فرآیند مدیریت کلاس و توجه به تفاوت های فردی را برای دبیران دشوار می کند.از منظر دبیران، نگرش منفی یا کم اهمیت تلقی شدن درس جغرافیا در مقایسه با دروس اصلی تر از نظر نظام ارزشیابی آموزشی، باعث کاهش انگیزه دانش آموزان و حتی خود دبیران می شود. همچنین، ضعف در دوره های ضمن خدمت تخصصی و کاربردی برای دبیران جغرافیا، مانع از به روزرسانی دانش حرفه ای و آشنایی آنان با روش های نوین تدریس و تحولات علمی این حوزه شده است.در مجموع، نتایج این بررسی نشان می دهد که بهبود کیفیت تدریس جغرافیا مستلزم بازنگری در محتوای برنامه درسی، تقویت رویکردهای مهارت محور و کاربردی، تامین امکانات آموزشی مناسب، ارتقای جایگاه درس جغرافیا در نظام آموزشی و توجه جدی به توانمندسازی حرفه ای دبیران است. توجه به دیدگاه های دبیران به عنوان مجریان اصلی برنامه درسی، می تواند گامی موثر در جهت ارتقای یادگیری معنادار و افزایش جذابیت درس جغرافیا برای دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

تدریس جغرافیا ، مشکلات آموزشی ، دیدگاه دبیران جغرافیا ، برنامه درسی ، روش های تدریس ، انگیزش تحصیلی ، امکانات کمک آموزشی ، یادگیری معنادار