بررسی میزان تجمع فلزات سنگین در برگ گونههای درختی و درختچهای غالب (Eucalyptus camaldulensis, Conocarpus erectus) در محدوده اطراف مجتمع فولاد خوزستان

زمینه و هدف: گیاهان به علت استفاده از آب، خاک و هوا، در تغییر شرایط اکولوژیکی مشارکت مهمی دارند. در این مطالعه میزان تجمع فلزات سنگین کروم، کادمیوم و سرب در خاک و پوشش گیاهی غالب اطراف مناطق صنایع تولید فولاد در جنوب شرق شهر اهواز در سال ۱۳۹۴ بررسی گردید.

روش بررسی: برای نمونه برداری ۷ ایستگاه در اطراف مجتمع صنایع فولاد با توجه به جهت باد غالب در نظر گرفته شد و از گیاهان و خاک پای آن با ۳ تکرار نمونه برداری صورت گرفت. هضم نمونه های گیاهی به روش جکسون (۱۹۸۵) و برای نمونه های خاک به روش ۳۰۵۰ EPA انجام گرفت و غلظت فلزات سنگین موجود در نمونه ها توسط دستگاه ICP قرائت گردید.

یافته ها: میانگین غلظت فلزات سنگین در نمونه های خاک برای فلزات سرب، کروم و کادمیوم به ترتیب مقادیر ۲/۰±۳/۱۶۹، ۲/۰± ۸۶/۷۰۶ و ۳۹/۰ ±۸۸/۹۰میلی گرم بر کیلوگرم بدست آمد. حداکثر میزان تجمع فلز سرب، کروم و کادمیوم در پوشش گیاهی کنوکارپوس در برگ شسته شده گیاه به ترتیب ۳/۰±۱۳/۱۹۶، ۵/۰±۹۹/۴۵ و ۳۹/۰±۵/۳۱ و در برگ شسته شده گیاه اکالیپتوس بیشترین مقدار به ترتیب ۴/۰±۵/۱۲۳، ۰۴/۰±۸۹/۳۴ و ۴/۰± ۴۳/۲۱ بدست آمد. نتایج حاصل از محاسبه ضریب تجمع زیستی تنها برای فلز کادمیوم در گیاه کنوکارپوس مقادیر بالاتر از ۱ را نشان داد که این نمایان گر توانایی گیاه کونوکارپوس در تجمع فلز کادمیوم در بخش هوایی خود است.

بحث و نتیجه گیری: در بین فلزات مورد بررسی میزان تجمع سرب در برگ دو گونه بیشتر از سایر فلزات می باشد. ولی با توجه به ضریب تجمع زیستی کم در این مورد می توان گفت این تجمع احتمالا متاثر از سرب موجود در هوا نیز بوده است. همبستگی مثبت و معنی دار میان کادمیوم دربرگ کونوکارپوس با خاک و قدرت تجمع این گیاه برای جذب فلز کادمیوم خاکی از توانایی این گونه به عنوان یک گیاه بیش انباشت کننده است.

کلیدواژه ها:

فلزات سنگین ، Conocarpus erectus ، Eucalyptus camaldulensis ، شرکت فولاد خوزستان.