نقش سنجش و ارزشیابی در تدوین، پیاده سازی و بهبود برنامه های درسی

سنجش و ارزشیابی به عنوان یکی از ارکان اساسی نظام های آموزشی، نقشی تعیین کننده در طراحی، اجرا و بازنگری برنامه های درسی ایفا می کند و پیوندی معنادار میان اهداف آموزشی، فرایند یاددهی–یادگیری و پیامدهای یادگیری برقرار می سازد. در رویکردهای نوین برنامه درسی، ارزشیابی صرفا ابزار قضاوت پایانی نیست، بلکه فرایندی پیوسته، تکوینی و تصمیم ساز تلقی می شود که می تواند کیفیت طراحی محتوا، روش های تدریس و راهبردهای یادگیری را به صورت نظام مند ارتقا دهد. اهمیت این موضوع از آن جا ناشی می شود که بدون نظام سنجش و ارزشیابی معتبر، روایی مند و هم تراز با اهداف، امکان اطمینان از تحقق شایستگی ها، مهارت ها و نگرش های مورد انتظار فراهم نمی شود و شکاف میان برنامه درسی مصوب و برنامه درسی اجراشده تعمیق می یابد. ضرورت پرداختن به جایگاه سنجش و ارزشیابی زمانی برجسته تر می شود که تحولات سریع اجتماعی، فناورانه و بازار کار، نظام های آموزشی را به سوی یادگیری عمیق، حل مسئله و شایستگی محوری سوق داده و الگوهای سنتی آزمون محور را ناکافی ساخته است. بااین حال، در بسیاری از بافت های آموزشی، ارزشیابی همچنان به صورت منفک از طراحی برنامه درسی و عمدتا با تاکید بر سنجش حافظه ای و نمره محور اجرا می شود که نه تنها به بهبود یادگیری کمک نمی کند، بلکه می تواند موجب جهت دهی نامطلوب به تدریس و کاهش انگیزش یادگیرندگان شود. مسئله اصلی این مقاله، تبیین جایگاه واقعی سنجش و ارزشیابی به عنوان مولفه ای یکپارچه در چرخه طراحی و اجرای برنامه های درسی و شناسایی چالش ها و الزامات تحقق ارزشیابی اثربخش است؛ به گونه ای که نتایج ارزشیابی به تصمیم های آموزشی معنادار، بهبود مستمر برنامه درسی و ارتقای کیفیت یادگیری منجر شود.

کلیدواژه ها:

سنجش و ارزشیابی ، برنامه درسی ، طراحی آموزشی ، ارزشیابی تکوینی ، کیفیت یادگیری