نقش برنامه ریزی درسی در پرورش مهارت های پژوهشی دانش آموزان

برنامه ریزی درسی به عنوان چارچوب نظام مند طراحی، اجرا و ارزشیابی فرایند یادگیری، نقشی محوری در پرورش مهارت های پژوهشی دانش آموزان ایفا می کند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی و بین رشته ای به بررسی چگونگی تاثیر برنامه ریزی درسی بر شکل گیری توانمندی های پژوهشی دانش آموزان با تاکید بر عدالت شناختی و اجتماعی می پردازد. تحلیل چندبعدی نشان می دهد که برنامه ریزی درسی از طریق ساختاربندی فعالیت های کشف گرایانه، توزیع عادلانه فرصت های پرسش گری، طراحی پروژه های مبتنی بر مسائل واقعی زندگی و ایجاد فضایی برای خطای آموزش بخش، می تواند زیرساخت های شناختی و عاطفی لازم برای رشد مهارت های پژوهشی را فراهم آورد. یافته ها حاکی از آن است که دانش آموزان آسیب پذیر از جمله کودکان مناطق محروم، دانش آموزان با سطح سواد خانوادگی پایین، دختران در حوزه های علوم و مهاجران، اغلب از فرصت های برابر برای تمرین مهارت های پژوهشی محروم می مانند زیرا برنامه های ریزی شده اغلب بر اساس سواد فرهنگی طبقه متوسط طراحی شده و فرض می کنند دانش آموزان دسترسی به منابع خانگی و حمایت فرهنگی لازم را دارند. این نابرابری ها به تفاوت های عمیق در توانمندی های پژوهشی بین گروه های جمعیتی مختلف می انجامد که چرخه محرومیت آموزشی را تداوم می بخشد. در مقابل، برنامه ریزی درسی مبتنی بر اصول عدالت شناختی که روش های متنوع کشف و پرسش گری را ارزش گذاری کرده و از ابزارهای در دسترس جامعه محلی استفاده می کند، می تواند به پرورش مهارت های پژوهشی در همه دانش آموزان بدون توجه به پیشینه جمعیتی آنان کمک کند. این پژوهش با تاکید بر ضرورت بازتعریف برنامه ریزی درسی از ابزاری برای انتقال اطلاعات به بستری برای پرورش ذهنیت پژوهشگر، پیشنهاد می کند که سیاست گذاران و برنامه ریزان با آگاهی از تاثیرات تفاضلی برنامه ریزی بر گروه های جمعیتی مختلف، چارچوب هایی طراحی کنند که به جای تقویت نابرابری های موجود، به رشد توانمندی های پژوهشی همه دانش آموزان بپردازند (Dewey, ۱۹۳۸; Bruner, ۱۹۶۰; Cochran-Smith & Lytle, ۲۰۰۹).

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی : برنامه ریزی درسی ، مهارت های پژوهشی ، عدالت شناختی ، تنوع جمعیتی ، دانش آموزان آسیب پذیر ، پرسش گری ، کشف گرایی.