تاثیر اعتقادات دینی و ارزش های معنوی بر سلامت روان و رفتار اجتماعی نوجوانان

هدف این پژوهش، بررسی تاثیر نظام مند اعتقادات دینی و ارزش های معنوی بر سلامت روان و رفتار اجتماعی نوجوانان در بافت فرهنگی ایران است. با به کارگیری روش تحقیق ترکیبی (کمی-کیفی)، داده ها از طریق پرسشنامه های استانداردشده (شامل مقیاس های دینداری، معنویت، سلامت روان و رفتار اجتماعی)، مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با نوجوانان و خانواده ها، و نیز مرور مطالعات مرتبط داخلی و بین المللی گردآوری شد. مدل تحلیلی بر پایه نظریه های «سرمایه معنوی»، «معناجویی فرانکل» و «الگوی زیست خلاق اسلامی» بنا شد. یافته ها نشان داد که دینداری درونی شده و معنویت اصیل، با ایجاد حس انسجام و هدفمندی در زندگی، به طور معناداری با کاهش نشانه های افسردگی و اضطراب، افزایش تاب آوری در مواجهه با بحران، تقویت عزت نفس و پرورش هیجان های مثبت مرتبط است. در بعد اجتماعی، این باورها با افزایش رفتارهای نوعدوستانه، مسئولیت پذیری اجتماعی، پایبندی به هنجارهای اخلاقی و کاهش گرایش به رفتارهای پرخطر (مانند خشونت و سوءمصرف مواد) همراه بود. با این حال، شکل ظاهری و تحمیلی دینداری، ارتباط منفی با سلامت روان نشان داد. در نتیجه، تقویت آگاهانه و عقلانی ارزش های معنوی در چهارچوب تربیتی، می تواند به عنوان یک عامل محافظت کننده قوی در برنامه ریزی برای ارتقای سلامت روانی-اجتماعی نسل نوجوان ایفای نقش کند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: اعتقادات دینی ، ارزش های معنوی ، سلامت روان نوجوانان ، رفتار اجتماعی ، تاب آوری ، دینداری درونی.