تحلیل تاریخی امر سیاسی در گفتمان حسینی با تاکید بر آیین پیاده روی اربعین

آیین پیاده روی اربعین حسینی به عنوان یکی از مهم ترین نمودهای گفتمان حسینی، در تاریخ معاصر عراق کارکردی فراتر از یک مناسک مذهبی صرف یافته و در فرآیندهای سازمان دهی اجتماعی و بسیج سیاسی شیعیان نقش آفرین بوده است. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین چگونگی تبدیل آیین اربعین به «امر سیاسی» و بررسی ظرفیت های گفتمانی آن در مواجهه با گفتمان های هژمونیک رقیب است. پژوهش حاضر با بهره گیری از چارچوب تحلیل گفتمان لاکلا و موف و با روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی عناصر، دال های محوری و منطق مفصل بندی گفتمان حسینی در آیین پیاده روی اربعین می پردازد. داده های پژوهش از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل تاریخی دو رویداد شاخص، یعنی انقلاب ۱۹۲۰ عراق و انتفاضه صفر ۱۹۷۷، گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که آیین اربعین در این دوره ها، با تولید زنجیره ای از دلالت های هویتی، اعتراضی و رهایی بخش، توانسته است به بازتولید نیروی اجتماعی شیعه و شکل دهی به کنش سیاسی جمعی در برابر گفتمان های استعماری و بعثی کمک کند. بر اساس نتایج پژوهش، آیین پیاده روی اربعین واجد ظرفیت پایدار برای تبدیل شدن به یک سازوکار گفتمانی موثر در سازمان دهی اجتماعی و مقاومت سیاسی است و می تواند به عنوان یک منبع معنایی در مواجهه با چالش های گفتمانی معاصر مورد توجه سیاست گذاران و کنشگران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Husseinite discourse ، Arbaeen pilgrimage ، Laclau and Mouffe discourse analysis ، ۱۹۲۰ Iraqi Revolution ، ۱۹۷۷ Iraqi Intifada ، گفتمان حسینی ، پیاده روی اربعین ، تحلیل گفتمان لاکلا و موف ، انقلاب ۱۹۲۰ عراق ، انتفاضه ۱۹۷۷ عراق.