بررسی نقش ساختارهای بین المللی در تداوم استعمار معاصر: تحلیل تمدن شناختی از ماهیت استعمار غربی در نظام سلطه جهانی، با تکیه بر منظومه فکری حضرت آیت الله خامنه ای

استعمار در عصر معاصر دیگر تنها به معنای اشغال نظامی یا تسلط مستقیم نیست، بلکه از طریق ساختارهای بین المللی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به شکلی گسترده و پنهان، خود را حفظ کرده است. این مقاله با رویکردی تلفیقی (کیفی-کمی) و با هدف تبیین سازوکار این ساختارها در تداوم استعمار معاصر و ارائه راهکارهای مقابله بر اساس منظومه فکری اسلامی، انجام شده است. روش تحقیق به صورت «توالی اکتشافی» طراحی شد که در آن، بخش کیفی مبتنی بر «تحلیل مضمون» سخنان و متون حضرت آیت الله خامنه ای (مدظله العالی) درباره استعمار، محور اصلی تحلیل را تشکیل می دهد. بخش کمی با استفاده از داده های ثانویه سازمان های بین المللی، به عنوان مکملی برای عینیت بخشی و تعمیم پذیری یافته های کیفی به کار گرفته شد. یافته های کیفی نشان می دهند که استعمار معاصر، پدیده ای عمدتا «تمدنی-فرهنگی» است که از طریق مکانیسم های «سلب هویت»، «شبیه سازی فرهنگی» و «القای وابستگی فکری» عمل می کند. نهادهایی مانند صندوق بین المللی پول و بانک جهانی، ابزارهای تحقق این «استعارت بدون مرز» هستند. داده های کمی نیز رابطه معنادار بین نفوذ این نهادها و سطح وابستگی اقتصادی کشورهای در حال توسعه را تایید می کنند. در نهایت، این پژوهش بر اساس چارچوب نظری «مقاومت تمدنی»، «استعمارزدایی در سه سطح ذهن، فرهنگ و ساختار» را به عنوان راهبرد کلیدی پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

استعمار تحقق یافته ، ساختارهای بین المللی ، سلب هویت ، شبیه سازی فرهنگی ، مقاومت تمدنی