بررسی تاثیر عدم قطعیت فناوری، نوآوری و جهانی سازی بر نابرابری دهک های درآمدی در ایران : کاربرد مدل رگرسیون فازی

نابرابری درآمدی از چالش های اساسی اقتصاد ایران است که توزیع ناعادلانه ثروت و فرصت ها را به دنبال دارد. بررسی عوامل موثر بر این نابرابری، به ویژه در دهک های مختلف درآمدی، برای طراحی سیاست های کارآمد ضروری است. این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر عدم قطعیت فناوری و نوآوری و جهانی سازی بر نابرابری درآمدی در ایران انجام شده است. داده های مورد نیاز به صورت سالانه از سال ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۰ از مرکز آمار ایران، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) و موسسه تحقیقاتی KOF جمع آوری شد. برای برآورد روابط بین متغیرها از روش رگرسیون فازی با استفاده از نرم افزار MATLAB بهره گرفته شد. یافته ها نشان می دهد که فناوری و نوآوری در دهک های پایین درآمدی (۱ تا ۴) بیشترین تاثیر را بر کاهش نابرابری دارد، در حالی که متغیرهایی مانند فناوری اطلاعات و ارتباطات و مهارت های فناوری اثرگذاری کمتری داشته اند. در دهک های میانی (۵ تا ۸)، فناوری و نوآوری همچنان نقش اصلی را ایفا می کند، اما جهانی سازی تجاری کم اثرترین عامل است. در دهک های بالای درآمدی (۹ و ۱۰)، علاوه بر فناوری و نوآوری، دسترسی به منابع مالی و جهانی سازی اقتصادی نیز تاثیر قابل توجهی در کاهش نابرابری دارند. همچنین، مشخص شد که جهانی سازی اقتصادی در دهک های پایین اثر ناچیزی دارد، اما در دهک دهم به اوج تاثیر خود می رسد. در مقابل، فناوری اطلاعات و ارتباطات در تمام دهک ها کمترین نقش را در کاهش نابرابری داشته است. این مطالعه پیشنهاد می کند که سیاست گذاران برای کاهش نابرابری، برنامه های توسعه فناوری و نوآوری را در دهک های پایین در اولویت قرار دهند، در دهک های میانی بر تقویت نهادهای حامی فناوری تمرکز کنند و در دهک های بالا، ترکیب سیاست های فناورانه با تسهیل دسترسی به منابع مالی و پیوندهای جهانی را مدنظر قرار دهند. نتایج این پژوهش همچنین حاکی از آن است که سیاست های یکسان سازی فناوری بدون توجه به تفاوت های ساختاری بین دهک های درآمدی ممکن است اثربخشی محدودی داشته باشد. بنابراین، اتخاذ رویکردهای هدفمند و اختصاصی برای هر گروه درآمدی، ضروری به نظر می رسد. علاوه بر این، تقویت نظام آموزشی و مهارت آموزی متناسب با نیازهای بازار کار می تواند به کاهش شکاف دیجیتالی و افزایش بهره وری در دهک های کم درآمد کمک کند.

کلیدواژه ها:

فناوری ، نوآوری ، جهانی سازی ، عدم قطعیت ، نابرابری