مطالعه تطبیقی سبک های مدیریت در مدارس موفق و ناموفق از منظر رویکرد تحول آفرین و تبادلی

کیفیت مدیریت آموزشی نقشی تعیین کننده در تمایز مدارس موفق از ناموفق دارد. این پژوهش با هدف انجام مطالعه ای تطبیقی و کیفی، به بررسی سبک های مدیریت در مدارس موفق و ناموفق از منظر دو رویکرد رهبری تحول آفرین و تبادلی پرداخته است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مدیران و معلمان، مشاهده مشارکتی و بررسی اسناد در ۱۶ مدرسه متوسطه (۸ مدرسه موفق و ۸ مدرسه ناموفق) جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که مدیریت در مدارس موفق عمدتا تحت سیطره مولفه های رهبری تحول آفرین، شامل خلق چشم انداز الهام بخش، توجه فردی به رشد معلمان، تحریک فکری و توانمندسازی آنان است. این مدیران با ایجاد فضایی مبتنی بر اعتماد و نوآوری، ظرفیت سازمانی مدرسه را برای بهبود مستمر افزایش می دهند. در مقابل، فضای حاکم بر مدارس ناموفق با غلبه مدیریت تبادلی، به ویژه در قالب مدیریت بر مبنای استثنای منفعل و پاداش های مشروط سطحی، مشخص می شود که منجر به تمرکز بر کنترل، انجام وظایف روزمره و حفظ وضع موجود می گردد. یک یافته کلیدی، استفاده هوشمندانه و مکمل از مکانیسم های تبادلی در مدارس موفق، در کنار سبک مسلط تحول آفرین بود، درحالی که در مدارس ناموفق، فقدان یک زیرساخت تحولی مشهود است. درنتیجه می توان گفت که موفقیت پایدار مدرسه در گرو گذار از گفتمان صرفا کنترل محور به سمت رهبری تحول گرایی است که با سرمایه گذاری بر سرمایه انسانی و ایجاد فرهنگ یادگیری جمعی، خروجی های آموزشی را متحول می سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت آموزشی ، رهبری تحول آفرین ، رهبری تبادلی ، مدارس موفق ، مدارس ناموفق ، مطالعه تطبیقی.