تحلیل تاثیر متقابل رفتار شهروندان و زیرساخت های هوشمند شهری بر ارتقای کیفیت محیط زیست

شهرها به عنوان مراکز اصلی فعالیت های انسانی، با چالش های زیست محیطی فزاینده ای از جمله آلودگی هوا و آب، تولید انبوه پسماند و مصرف بی رویه انرژی مواجه هستند. پارادایم «شهر هوشمند» با بهره گیری از فناوری های دیجیتال، راه حل های نوآورانه ای برای بهینه سازی زیرساخت ها و بهبود مدیریت منابع ارائه می دهد. با این حال، رویکردهای صرفا فناورانه که شهروندان را به عنوان کاربران منفعل در نظر می گیرند، در دستیابی به پایداری پایدار با محدودیت های جدی روبرو هستند. این مقاله مروری، با بررسی نظام مند ادبیات پژوهشی، به تحلیل تاثیر متقابل و هم افزای میان زیرساخت های هوشمند شهری و رفتار شهروندان بر کیفیت محیط زیست می پردازد. یافته ها نشان می دهد که پایداری زیست محیطی شهری نه محصول فناوری به تنهایی و نه حاصل تغییرات رفتاری فردی، بلکه برآیند یک سیستم «اجتماعی-فنی» پویا است. زیرساخت های هوشمند (مانند اینترنت اشیاء، حسگرهای محیطی و پلتفرم های داده) ابزارهای لازم برای پایش، تحلیل و ارائه بازخورد آنی را فراهم می کنند، در حالی که رفتار آگاهانه و مشارکتی شهروندان (مانند کاهش مصرف، تفکیک پسماند و استفاده از حمل ونقل پایدار) به این ابزارها معنا و کارایی می بخشد. این پژوهش استدلال می کند که موفق ترین مدل های شهر هوشمند، مدل هایی هستند که بر «هم آفرینی» و طراحی کاربرمحور تاکید داشته و با استفاده از تکنیک هایی مانند گیمیفیکیشن و اقتصاد رفتاری، شهروندان را برای اتخاذ سبک زندگی پایدار «ترغیب» می کنند. در نهایت، ضمن بررسی چالش هایی نظیر شکاف دیجیتال، حریم خصوصی و عدالت زیست محیطی، چارچوبی برای سیاست گذاری یکپارچه ارائه می شود که در آن فناوری و شهروند در راستای هدفی مشترک، یعنی خلق شهرهای زیست پذیر و پایدار، همگام می شوند.واژگان کلیدی: شهر هوشمند، رفتار شهروندی، کیفیت محیط زیست، پایداری شهری، سیستم اجتماعی-فنی، مشارکت شهروندی، زیرساخت هوشمند.