نقش طراحی سناریوهای آموزشی مسئله محور در توسعه مهارتهای تفکر وحل مسئله

در نظام های آموزشی نوین، گذار از پارادایم حافظه محوری به سمت مهارت محوری، نیازمند بازنگری بنیادین در الگوهای طراحی آموزشی و بهره گیری از راهبردهای فعال یادگیری است. یکی از کارآمدترین رویکردها در این مسیر، طراحی و اجرای سناریوهای آموزشی مسئله محور (PBL) است که به عنوان محرکی برای فعالیت های عالی ذهنی عمل می کند. هدف از نگارش این مقاله، تبیین نقش محوری سناریوهای مسئله محور در توسعه مهارت های تفکر انتقادی، تفکر خلاق و توانمندی حل مسئله در فراگیران است. سناریوهای آموزشی با شبیه سازی چالش های واقعی و ملموس، دانش آموز را از یک مصرف کننده صرف اطلاعات به یک تولیدکننده راهکار و تحلیل گر فعال تبدیل می کنند. در این الگو، یادگیری نه به عنوان ذخیره سازی داده های انتزاعی، بلکه به عنوان ابزاری برای کشف حقیقت و گره گشایی از موقعیت های پیچیده نگریسته می شود.یافته های این پژوهش نشان می دهد که سناریوهای مسئله محور به دلیل دارا بودن ویژگی هایی نظیر «ساختارنایافتگی»، «چندبعدی بودن» و «ارتباط با زیست بوم فراگیر»، ظرفیت بالایی در درگیر کردن لایه های عمیق شناختی دارند. فراگیر در مواجهه با یک سناریوی طراحی شده، ابتدا به واکاوی داده ها و شناسایی متغیرها پرداخته (تفکر تحلیلی)، سپس صحت و سقم فرضیات مختلف را مورد ارزیابی قرار داده (تفکر انتقادی) و در نهایت با ترکیب دانش پیشین و یافته های جدید، به خلق راه حل های نوآورانه دست می زند (تفکر خلاق). این فرآیند علاوه بر پایداری یادگیری، منجر به افزایش خودکارآمدی و انعطاف پذیری ذهنی می شود. همچنین، این مقاله تاکید می کند که نقش معلم در این رویکرد از «انتقال دهنده دانش» به «طراح محیط یادگیری» و «تسهیل گر فرآیند اکتشاف» تغییر می یابد. در نهایت، با بررسی مبانی نظری و شواهد تجربی، راهکارهای عملیاتی برای همکاران فرهنگی جهت تدوین سناریوهای استاندارد ارائه شده است. نتایج حاکی از آن است که تلفیق سناریونویسی با محتوای درسی، می تواند شکاف میان آموزش نظری و نیازهای مهارتی در دنیای واقعی را پر کرده و دانش آموزان را برای مواجهه با چالش های پیچیده قرن بیست و یکم آماده سازد.

کلیدواژه ها:

سناریونویسی آموزشی ، یادگیری مسئله محور ، تفکر انتقادی ، مهارت حل مسئله ، خلاقیت ، طراحی آموزشی.