اخلاق و امنیت در مدرسه هوشمند: تدوین پروتکل های صیانت از حقوق دانش آموزان در مواجهه با ابزارهای تولید محتوای هوش مصنوعی

گسترش شتابان فناوری های هوش مصنوعی مولد (Generative AI) در اکوسیستم های آموزشی، پارادایم های سنتی امنیت، حریم خصوصی و اخلاق تحصیلی را با چالش های جدی و بی سابقه ای مواجه کرده است. در حالی که این ابزارها پتانسیل بالایی در شخصی سازی یادگیری و کاهش بار کاری معلمان دارند، همزمان تهدیدات نوظهوری را علیه حقوق بنیادین دانش آموزان مطرح می کنند. هدف از پژوهش حاضر، تبیین ابعاد اخلاقی و امنیتی تعامل دانش آموزان با هوش مصنوعی و تدوین پروتکل های عملیاتی جهت صیانت از حقوق آنان در مدارس هوشمند است.این مقاله با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بررسی اسناد بین المللی و اسناد بالادستی نظام تعلیم و تربیت ایران، به واکاوی مخاطراتی نظیر «نشت داده های هویتی»، «سوگیری های الگوریتمی»، «بحران اصالت محتوا» و «کاهش استقلال شناختی» می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که به دلیل سرعت بالای نفوذ این فناوری، شکاف قانونی و اجرایی عمیقی در نحوه مواجهه با خروجی های هوش مصنوعی در کلاس درس وجود دارد. این پژوهش تاکید می کند که صیانت از دانش آموز در مدرسه هوشمند، فراتر از نظارت های فیزیکی، نیازمند یک چارچوب اخلاقی مبتنی بر شفافیت، مسئولیت پذیری و حفظ حریم خصوصی داده هاست.در بخش پایانی، مجموعه ای از پروتکل های پیشنهادی شامل راهکارهای حفاظت از داده های شخصی، استراتژی های شناسایی محتوای تولیدی توسط ماشین و مدل های نوین ارزشیابی آموزشی ارائه شده است. نتایج این مطالعه برای مدیران، معلمان و سیاست گذاران آموزشی راهگشا خواهد بود تا با نگاهی صیانتی و آگاهانه، از ظرفیت های هوش مصنوعی بدون آسیب به سلامت روان و حقوق دیجیتال یادگیرندگان بهره مند شوند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، اخلاق آموزشی ، امنیت داده ، مدرسه هوشمند ، حقوق دانش آموز ، صیانت دیجیتال.