آموزش مهارت تفکر انتقادی در برنامه درسی پنهان مدرسه

تفکر انتقادی به عنوان یکی از مهارت های بنیادین قرن بیست و یکم، نقشی محوری در تربیت شهروندانی آگاه و مشارکت جو دارد. در حالی که آموزش صریح این مهارت در برنامه درسی رسمی مورد توجه قرار گرفته است، برنامه درسی پنهان مدرسه به عنوان بستر اصلی نهادینه سازی و تمرین این مهارت های شناختی و نگرشی شناخته می شود. این مقاله علمی–پژوهشی با هدف تحلیل سازوکارهای تاثیرگذاری برنامه درسی پنهان بر توسعه تفکر انتقادی دانش آموزان تدوین شده است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و تحلیلی، با تکیه بر مبانی نظری متفکرانی چون دیویی، فریره و لیپمن، به تشریح ابعاد نظری، روان شناختی و تربیتی تفکر انتقادی و نقش مولفه های محیط مدرسه (مانند فرهنگ سازمانی، تعاملات معلم و دانش آموز، و قوانین نانوشته) در پرورش این مهارت می پردازد. یافته ها نشان می دهد که مدرسه به عنوان یک نظام اجتماعی، از طریق ساختار قدرت، ارزش های نهادینه شده و الگوهای تعاملی روزمره، به طور مستمر در حال شکل دهی به توانایی دانش آموزان برای پرسشگری، استدلال ورزی و ارزیابی انتقادی اطلاعات است. در نهایت، راهبردهایی برای استفاده آگاهانه و هدفمند از برنامه درسی پنهان جهت تقویت تفکر انتقادی پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، برنامه درسی پنهان ، فرهنگ مدرسه ، سازوکارهای تربیتی ، آموزش و پرورش.