معلم الهام بخش، کلاس پویا؛ بررسی رابطه ی هیجان مثبت معلم با انگیزه ی یادگیری دانش آموزان

این پژوهش به بررسی جامع رابطه ی دوسویه ی هیجان مثبت معلم با ابعاد مختلف انگیزه ی یادگیری دانش آموزان در محیط کلاس درس می پردازد. در دهه های اخیر، توجه روزافزون روان شناسی تربیتی معطوف به نقش عوامل عاطفی معلم بر فرآیندهای شناختی و انگیزشی دانش آموزان شده است. هیجان مثبت معلم، که شامل حالات عاطفی مطلوب مانند شادی، شور و اشتیاق، و رضایت شغلی است، نه تنها بر جو عاطفی کلاس تاثیر می گذارد، بلکه مستقیما بر نحوه ی تعاملات اجتماعی و الگوهای آموزشی اعمال شده توسط معلم اثر می گذارد. این پژوهش با اتخاذ رویکردی ترکیبی، بر این فرض استوار است که معلمانی که سطوح بالاتری از هیجان مثبت را تجربه می کنند، محیط کلاس را از نظر گرمی، انعطاف پذیری و جذابیت افزایش می دهند، که این امر خود کاتالیزوری قوی برای تقویت انگیزه ی درونی، خودکارآمدی و اهداف عملکردی دانش آموزان محسوب می شود.تحلیل های مبتنی بر نظریه های اجتماعی-شناختی و نظریه ی خودتعیین گری نشان می دهد که هیجان مثبت معلم به عنوان یک منبع محیطی مهم، نیازهای بنیادین روانی دانش آموزان (شایستگی، ارتباط و خودمختاری) را به شیوه ای غیرمستقیم برآورده می سازد. هنگامی که معلم با شور و اشتیاق تدریس می کند، این انرژی مسری بوده و به کاهش اضطراب عملکردی و افزایش درگیری فعال (Engagement) دانش آموزان منجر می شود. در مقابل، هیجان منفی معلم می تواند جوی از اجتناب، نگرانی و کاهش ریسک پذیری شناختی را القا کند که مستقیما انگیزه ی کاوش و یادگیری عمیق را تضعیف می نماید. این مطالعه با مروری انتقادی بر ادبیات موجود، بر مکانیسم های واسطه ای مانند کیفیت تعامل معلم-دانش آموز (Teacher-Student Relationship Quality) و شیوه های تدریس مبتنی بر هیجان تاکید می کند. یافته های پژوهش های پیشین نشان دهنده ی همبستگی مثبت معنادار بین ابراز هیجان مثبت معلم (مانند لبخند زدن، تعریف و تمجید) و گرایش دانش آموزان به پذیرش چالش های یادگیری و استفاده از راهبردهای فراشناختی موثر است. در نهایت، مقاله راهکارهایی عملی برای توسعه ی سواد هیجانی معلمان و ارتقای فرهنگ سازمانی حمایتی در مدارس ارائه می دهد تا بستر لازم برای شکل گیری کلاس های پویا و دانش آموزانی با انگیزه و یادگیرندگانی مادام العمر فراهم آید. این تحقیق چارچوبی نظری برای طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر هیجان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

هیجان مثبت معلم ، انگیزه ی یادگیری ، جو کلاس درس ، روان شناسی تربیتی ، خودکارآمدی ، تعامل معلم-دانش آموز ، شور تدریس ، یادگیری عمیق