از «معلم ناظم» تا «مربی تسهیل گر»: تغییر پارادایم اقتدار در کلاس های نسل جدید

نظام های آموزشی در سراسر جهان و به ویژه در ایران، در حال تجربه یک گسل عمیق پارادایمی هستند. الگوی سنتی «معلم به عنوان ناظم» که بر پایه ی اقتدار بروکراتیک، انتقال یک سویه ی دانش، کنترل رفتاری سخت گیرانه و سکوت قبرستانی در کلاس استوار بود، در مواجهه با نسل های جدید (نسل Z و آلفا) کارایی خود را از دست داده است. این مقاله به واکاوی ضرورت گذار از نقش «حاکم کلاس» به «تسهیل گر یادگیری» می پردازد. در این رویکرد نوین، اقتدار معلم نه از جایگاه سازمانی یا ابزار تنبیهی، بلکه از توانایی او در برقراری ارتباط سازنده، طراحی محیط های یادگیری منعطف و هدایت فرآیند اکتشاف دانش آموز نشات می گیرد. تسهیل گری، به معنای کاهش استانداردها یا هرج وترج نیست، بلکه نوعی «مهندسی هوشمندانه» است که در آن معلم به جای پاسخ دهنده، به طراح پرسش تبدیل می شود. این پژوهش با بررسی مبانی نظری تغییر نقش معلم، روانشناسی نسل جدید و راهکارهای عملی مدیریت کلاس مشارکتی، نشان می دهد که چگونه می توان با حفظ مرجعیت علمی و اخلاقی، فضایی دموکراتیک و پویا برای شکوفایی استعدادها فراهم کرد. تمرکز بر مفاهیمی چون «اقتدار رابطه ای»، «عدالت ترمیمی»، «هوش هیجانی» و «سواد انتقادی»، نقشه راهی برای معلمان عصر دیجیتال ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: پارادایم آموزشی ، نقش معلم ، تسهیل گری ، نسل Z ، اقتدار معلم ، مدیریت کلاس ، یادگیری مشارکتی ، عدالت ترمیمی ، روانشناسی تربیتی ، پداگوژی انتقادی.