افزایش تمرکز و آرامش دانش آموزان با استفاده از تمرین های ذهن آگاهی

کاهش تمرکز و افزایش بی قراری در میان دانش آموزان دوره ابتدایی، یکی از چالش های مهم آموزشی در سال های اخیر بوده است. مشاهده های اولیه در کلاس سوم ابتدایی نشان داد که بسیاری از دانش آموزان در انجام فعالیت های درسی، گوش دادن به توضیحات معلم و تکمیل تکالیف، دچار حواس پرتی و اضطراب هستند. با توجه به اهمیت تمرکز و آرامش در یادگیری موثر، این اقدام پژوهی با هدف بررسی تاثیر تمرین های ذهن آگاهی بر افزایش تمرکز و آرامش دانش آموزان انجام شد. ذهن آگاهی به عنوان رویکردی نوین در آموزش، بر توجه آگاهانه به لحظه حال تاکید دارد و پژوهش های داخلی نشان داده اند که این روش می تواند به کاهش اضطراب و افزایش توجه پایدار کمک کند (حسینی، ۱۳۹۸؛ زارع، ۱۳۹۷).در این پژوهش، ابتدا وضعیت موجود از طریق مشاهده مستقیم، گفتگو با دانش آموزان و بررسی عملکرد تحصیلی آن ها تحلیل شد. سپس مجموعه ای از تمرین های ذهن آگاهی شامل تنفس آگاهانه، آرام سازی عضلانی، توجه به صداها و تمرکز بر احساسات بدنی به مدت چهار هفته و روزانه ۵ تا ۱۰ دقیقه در کلاس اجرا شد. پس از اجرای این تمرین ها، شواهد نشان داد که میزان تمرکز دانش آموزان در فعالیت های کلاسی افزایش یافته، رفتارهای بی قراری کاهش پیدا کرده و آرامش ذهنی آن ها به طور محسوسی بهبود یافته است. این نتایج با یافته های پژوهش های داخلی همسو است که نشان می دهد ذهن آگاهی می تواند به بهبود توجه، کاهش تنش و افزایش خودتنظیمی در کودکان کمک کند (کاظمی و همکاران، ۱۴۰۰؛ سلیمانی، ۱۴۰۱).نتایج نهایی نشان داد که تمرین های ذهن آگاهی روشی ساده، کم هزینه و بسیار موثر برای افزایش تمرکز و آرامش دانش آموزان پایه سوم ابتدایی است. این روش نه تنها موجب بهبود عملکرد تحصیلی شد، بلکه بر سلامت روان، اعتمادبه نفس و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان نیز تاثیر مثبت گذاشت. با توجه به اثربخشی این تمرین ها، پیشنهاد می شود معلمان دوره ابتدایی از ذهن آگاهی به عنوان بخشی از برنامه روزانه کلاس استفاده کنند تا محیطی آرام، پویا و مناسب برای یادگیری فراهم شود.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، تمرکز ، آرامش ، دانش آموزان ابتدایی ، خود تنظیمی