کلاس معکوس: دگرگونی در معماری یادگیری برای شکوفایی خلاقیت و مشارکت فراگیر

در عصر دیجیتال و با گذر از پارادایم های سنتی آموزش که مبتنی بر انتقال یک سویه دانش از معلم به دانش آموز بود، الگوهای نوین آموزشی نظیر «کلاس معکوس» (Flipped Classroom) به عنوان راهکاری کارآمد برای پاسخگویی به نیازهای نسل جدید یادگیرندگان ظهور کرده اند. این پژوهش با هدف بررسی عمیق تاثیر رویکرد کلاس معکوس بر دو متغیر حیاتی «خلاقیت» و «مشارکت کلاسی» تدوین شده است. در الگوی سنتی، فضای کلاس صرف انتقال مفاهیم اولیه (سطوح پایین یادگیری بلوم) می شود و تعمیق یادگیری به تنهایی در خانه صورت می گیرد؛ اما کلاس معکوس با جابجایی این فرآیند، زمان کلاس را برای فعالیت های تعاملی، حل مسئله و تفکر واگرا آزاد می سازد. مقاله حاضر در هشت بخش تخصصی، ضمن تبیین مبانی نظری و روان شناختی این رویکرد، به تحلیل مکانیسم هایی می پردازد که از طریق آن ها مشارکت فعال دانش آموزان افزایش یافته و بستر ظهور خلاقیت فراهم می شود. همچنین با استناد به یافته های پژوهشی، از جمله پژوهش لشکری پور و همکاران (۱۳۸۶) در زمینه اضطراب و عملکرد، نشان داده می شود که چگونه آمادگی پیش از کلاس و حمایت حین کلاس در مدل معکوس، با کاهش اضطراب تحصیلی، فضای امن روانی را برای ریسک پذیری و نوآوری مهیا می کند. نتایج نشان می دهد که کلاس معکوس نه تنها یک تکنیک آموزشی، بلکه فلسفه ای برای دموکراتیک کردن فضای کلاس و تبدیل دانش آموزان منفعل به کنشگران خلاق است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: کلاس معکوس ، خلاقیت آموزشی ، مشارکت کلاسی ، یادگیری فعال ، اضطراب تحصیلی ، فناوری آموزشی ، یادگیری مشارکتی.