ارزیابی تاثیر استفاده از هوش مصنوعی بر شخصی سازی یادگیری و کاهش بار کاری معلمان مقطع ابتدایی استان گلستان

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر استفاده از هوش مصنوعی بر شخصی سازی یادگیری و کاهش بار کاری معلمان مقطع ابتدایی استان گلستان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ انجام شد. این مطالعه با به کارگیری روش ترکیبی (آمیخته) متوالی اکتشافی، در فاز کیفی از مصاحبه نیمه ساختاریافته و گروه های متمرکز با ۳۰ نفر از معلمان و کارشناسان، و در فاز کمی از پیمایش با نمونه ای شامل ۴۲۰ معلم برگزیده به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای استفاده نمود. داده های کیفی با تحلیل مضمون و داده های کمی با آمار توصیفی، استنباطی (همبستگی، آزمون تی) و مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS و Smart-PLS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که کاربرد هوش مصنوعی در این بافت، تاثیری معنادار اما مشروط و ناهمسان داشته است. از نظر شخصی سازی، ابزارهای هوش مصنوعی عمدتا در سطح سفارشی سازی کمی تمرینات و ارائه بازخورد اولیه موثر بودند، اما در تشخیص و پاسخ به نیازهای پیچیده و سبک های یادگیری عمیق، نیاز به مداخله و تکمیل توسط معلم به شدت احساس می شد. در مورد بار کاری، اگرچه حدود ۶۰٪ معلمان کاهشی ۴ تا ۶ ساعته در وظایف روتین هفتگی گزارش کردند، اما همزمان بار شناختی و زمانی جدیدی مرتبط با یادگیری، ارزیابی و ادغام خروجی های هوش مصنوعی به وجود آمده بود. مهم ترین چالش های پیش رو، ضعف زیرساخت اینترنتی، نبود آموزش نظام مند معلمان، کمبود ابزارهای بومی و نگرانی های اخلاقی پیرامون حریم خصوصی داده ها بودند. نتایج گویای آن است که هوش مصنوعی نه یک راه حل خودکار، بلکه یک ابزار توانمندساز وابسته به زمینه است که موفقیت آن منوط به ایجاد یک اکوسیستم حمایتی شامل زیرساخت، آموزش، محتوای بومی و حکمرانی اخلاقی داده است. در غیر این صورت، خطر تعمیق شکاف دیجیتالی و افزایش فشار بر معلمان وجود دارد. الگوی بهینه، همزیستی هوشمند انسان و ماشین است که در آن هوش مصنوعی بار تحلیلی و اجرایی معلم را سبک تر کرده و معلم بر نقش بی بدیل تسهیل گری، مربی گری و پرورش مهارت های انسانی متمرکز می ماند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، شخصی سازی یادگیری ، بار کاری معلمان ، آموزش ابتدایی ، استان گلستان ، روش تحقیق ترکیبی