روش های تدریس فعال و تعاملی در افزایش مشارکت و انگیزش دانش آموزان مدارس ابتدایی

نظام های آموزشی معاصر با چالش های متعددی در زمینه کاهش مشارکت فعال و افت انگیزش تحصیلی دانش آموزان، به ویژه در دوره ابتدایی، مواجه هستند. دوره ابتدایی به دلیل نقش بنیادین آن در شکل گیری نگرش ها، باورها و عادات یادگیری دانش آموزان، از اهمیت ویژه ای برخوردار است و استفاده از رویکردهای آموزشی موثر در این مقطع می تواند تاثیرات بلندمدتی بر مسیر تحصیلی و شخصیتی فراگیران داشته باشد. در این میان، روش های تدریس فعال و تعاملی به عنوان یکی از رویکردهای نوین آموزشی، با تاکید بر یادگیری دانش آموزمحور، تعامل اجتماعی و درگیری فعال فراگیران در فرآیند یادگیری، مورد توجه پژوهشگران و برنامه ریزان آموزشی قرار گرفته اند.هدف اصلی این مقاله بررسی کاربرد روش های تدریس فعال و تعاملی در افزایش مشارکت و انگیزش دانش آموزان مدارس ابتدایی است. این پژوهش با رویکرد مروری–تحلیلی انجام شده و در آن، مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با تدریس فعال، مشارکت تحصیلی و انگیزش دانش آموزان مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. منابع پژوهش از پایگاه های معتبر علمی انتخاب شده و تلاش شده است تا نتایج پژوهش های اخیر، به ویژه در سال های اخیر، به صورت منسجم و هدفمند تحلیل شوند. در این مقاله، روش های مختلف تدریس فعال و تعاملی از جمله یادگیری مشارکتی، بحث گروهی، حل مسئله، بازی های آموزشی و یادگیری مبتنی بر پروژه مورد توجه قرار گرفته و تاثیر آن ها بر مولفه های مشارکت و انگیزش تحصیلی دانش آموزان ابتدایی بررسی شده است. یافته های این مقاله نشان می دهد که به کارگیری روش های تدریس فعال و تعاملی، تاثیر معناداری بر افزایش مشارکت رفتاری، شناختی و هیجانی دانش آموزان دارد. دانش آموزانی که در محیط های یادگیری فعال قرار می گیرند، نقش موثرتری در فرآیند یادگیری ایفا کرده و تعامل بیشتری با معلم، همکلاسی ها و محتوای آموزشی برقرار می کنند. همچنین نتایج حاکی از آن است که این روش ها با تقویت انگیزش درونی، افزایش احساس شایستگی و خودکارآمدی، و ایجاد نگرش مثبت نسبت به یادگیری، موجب ارتقای انگیزش تحصیلی دانش آموزان می شوند. ارتباط متقابل میان مشارکت فعال و انگیزش تحصیلی نیز از دیگر یافته های مهم این مقاله است؛ به گونه ای که افزایش هر یک، به تقویت دیگری منجر می شود. در مجموع، نتایج این مقاله نشان می دهد که روش های تدریس فعال و تعاملی می توانند به عنوان راهبردی موثر برای بهبود کیفیت آموزش در مدارس ابتدایی مورد استفاده قرار گیرند. این روش ها نه تنها موجب افزایش مشارکت و انگیزش دانش آموزان می شوند، بلکه زمینه ساز یادگیری عمیق، معنادار و پایدار هستند. بر این اساس، توجه به آموزش معلمان، بازنگری در برنامه های درسی و فراهم سازی زیرساخت های لازم برای اجرای تدریس فعال، از جمله الزامات اساسی برای تحقق اهداف آموزشی در دوره ابتدایی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس فعال ، روش های تدریس تعاملی ، مشارکت تحصیلی ، انگیزش تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی