اثربخشی برنامه مهارت های زندگی بر تقویت تفکر انتقادی در نوجوانان

تفکر انتقادی به عنوان یکی از مهارت های بنیادین در دوره نوجوانی شناخته می شود و نقش مهمی در توانایی تحلیل اطلاعات، تصمیم گیری آگاهانه و مواجهه با چالش های اجتماعی و تحصیلی ایفا می کند. نظام های آموزشی معاصر بر پرورش دانش و مهارت های زندگی همزمان تاکید دارند، زیرا این مهارت ها به رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی نوجوانان کمک کرده و زمینه ساز یادگیری موثر و مسئولیت پذیری آنان می شوند. برنامه های آموزش مهارت های زندگی شامل مجموعه ای از توانایی ها مانند حل مسئله، تصمیم گیری، تنظیم هیجانات، مهارت های ارتباطی و مدیریت خود است و به طور گسترده ای به عنوان ابزارهایی برای ارتقای عملکرد فردی و اجتماعی دانش آموزان به کار گرفته می شوند. مطالعات مختلف نشان داده اند که مداخلات آموزشی مبتنی بر مهارت های زندگی فرصت های ساختاریافته ای برای تمرین رفتارهای سازگار در شرایط واقعی فراهم می کنند و موجب افزایش تاب آوری، خودکارآمدی و مشارکت فعال نوجوانان می شوند. همچنین این برنامه ها به توسعه مهارت های متاکاگنیتیو مانند قضاوت تحلیلی، ارزیابی شواهد و در نظر گرفتن دیدگاه های متفاوت کمک می کنند که پایه های اساسی تفکر انتقادی را تشکیل می دهند. با ترکیب ابعاد شناختی و هیجانی، برنامه های مهارت های زندگی نه تنها توانمندی های بین فردی و درون فردی نوجوانان را تقویت می کنند، بلکه باعث ارتقای مهارت های تفکر سطح بالا و عملکرد تحصیلی آنان نیز می شوند. با وجود اهمیت آموزش مهارت های زندگی، رابطه دقیق میان برنامه های ساختاریافته این مهارت ها و تقویت تفکر انتقادی نوجوانان هنوز به طور کامل بررسی نشده است. بررسی های موجود نشان می دهند که دانش آموزانی که در معرض این برنامه ها قرار گرفته اند، از توانایی بالاتر در تحلیل مسائل، حل مسئله و تصمیم گیری برخوردارند. این امر نشان دهنده ظرفیت بالای مهارت های زندگی در پرورش تفکر انتقادی و آماده سازی نوجوانان برای مواجهه با چالش های پیچیده دنیای معاصر است. در نتیجه، این مرور ادبیات بر اهمیت برنامه های مهارت های زندگی به عنوان یک مداخله موثر در تقویت تفکر انتقادی نوجوانان تاکید دارد و ارائه راهکارهای عملی برای طراحی و اجرای این برنامه ها در نظام های آموزشی را ضروری می سازد.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، تفکر انتقادی ، نوجوان ، ابتدایی.