بررسی تاثیر مهارت های شناختی بر پرورش توان حل مسئله و تصمیم گیری تحلیلی در مقاطع مختلف تحصیلی

در جهان معاصر که با تحولات سریع علمی، فناوری و اجتماعی همراه است، توانایی حل مسئله و تصمیم گیری تحلیلی به عنوان شایستگی هایی اساسی برای موفقیت تحصیلی و زندگی فردی و اجتماعی مطرح شده اند. نظام های آموزشی، به ویژه در سطوح مختلف تحصیلی، با این چالش مواجه اند که چگونه می توانند فراگیرانی تربیت کنند که نه تنها انتقال دهنده منفعل دانش نباشند، بلکه قادر به تحلیل مسائل پیچیده، ارزیابی گزینه ها و اتخاذ تصمیم های آگاهانه باشند. در این میان، مهارت های شناختی به عنوان زیربنای فرایندهای ذهنی، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری این توانمندی ها ایفا می کنند.هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش و تاثیر مهارت های شناختی شامل توجه، حافظه، پردازش اطلاعات، تفکر انتقادی و فراشناخت بر پرورش توان حل مسئله و تصمیم گیری تحلیلی در مقاطع مختلف تحصیلی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی نظری و با بهره گیری از منابع معتبر حوزه روان شناسی شناختی و علوم تربیتی انجام شده است. نتایج بررسی ها نشان می دهد که مهارت های شناختی، بستر اصلی برای رشد تفکر تحلیلی و حل مسئله اثربخش را فراهم می کنند و فقدان یا ضعف در این مهارت ها می تواند توان تصمیم گیری منطقی فراگیران را به طور جدی محدود سازد.یافته ها همچنین حاکی از آن است که تاثیر مهارت های شناختی بر حل مسئله و تصمیم گیری تحلیلی، متناسب با ویژگی های رشدی و شناختی فراگیران در مقاطع مختلف تحصیلی متفاوت است. در دوره های ابتدایی، تمرکز بر مهارت های پایه شناختی نقش زیربنایی دارد، در حالی که در مقاطع بالاتر، فراشناخت و تفکر انتقادی اهمیت بیشتری می یابد. بر این اساس، طراحی برنامه های آموزشی باید با توجه به تفاوت های رشدی و شناختی فراگیران انجام گیرد.در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت بازنگری در رویکردهای آموزشی سنتی و حرکت به سوی آموزش های تفکرمحور و فعال تاکید دارد و مهارت های شناختی را به عنوان مولفه ای کلیدی در ارتقای کیفیت یادگیری، حل مسئله و تصمیم گیری تحلیلی معرفی می کند.

کلیدواژه ها:

مهارت های شناختی ، حل مسئله ، تصمیم گیری تحلیلی ، تفکر انتقادی ، فراشناخت