تحول هنر دیجیتال در پرتو هوش مصنوعی و تاثیر آن بر رویکردهای نوین آموزش علوم کامپیوتر

هوش مصنوعی مولد (Generative AI) در چند سال اخیر، هنر دیجیتال را از «ابزارهای کمکی» به «همکار خلاق» ارتقا داده و هم زمان، آموزش علوم کامپیوتر را با پرسش های تازه ای درباره مهارت های بنیادین، اخلاق، ارزیابی و نقش خلاقیت مواجه کرده است. این مقاله مروری با تمرکز بر پیوند دو حوزه «تحول هنر دیجیتال با هوش مصنوعی» و «بازآرایی رویکردهای آموزش علوم کامپیوتر»، ابتدا مفاهیم کلیدی (هنر مولد، خلاقیت محاسباتی، GAN و مدل های انتشار/دیفیوژن، هم آفرینی انسان–ماشین و سواد هوش مصنوعی) را تبیین می کند. سپس، پیشینه پژوهش را در دو جریان اصلی بررسی می کند: (۱) سیر تحول فنی و زیبایی شناختی تولید تصویر/چندرسانه با مدل های مولد و پیامدهای آن برای مفهوم مولف، سبک و اصالت؛ (۲) پیامدهای آموزشی GenAI بر یادگیری برنامه نویسی، تفکر محاسباتی، سنجش اصالت کار، و طراحی تکلیف های خلاقانه و پروژه محور. در ادامه، با ارائه جدول مقایسه ای، خانواده ای از رویکردهای آموزشی پیشنهادی—از بازطراحی ارزیابی تا ادغام «محیط های خلاق» (creative coding) و پروژه های هنر-محاسبات—صورت بندی می شود. در بحث و نتیجه گیری نشان داده می شود که اگر GenAI صرفا به «میان بر تولید خروجی» تقلیل یابد، خطر «توهم تسلط» و تضعیف مهارت های بنیادی وجود دارد؛ اما اگر به عنوان بستر طراحی تجربه یادگیری، نقد خروجی، و ساخت سامانه های کوچک خلاق به کار رود، می تواند پلی میان هنر دیجیتال و آموزش علوم کامپیوتر بسازد. در پایان، پیشنهادهایی برای برنامه درسی، ارزیابی، زیرساخت اخلاقی/حقوقی و تربیت مدرس ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، هنر مولد (Generative Art) ، خلاقیت محاسباتی ، مدل های انتشار (Diffusion) ، GAN ، هم آفرینی انسان–ماشین ، آموزش علوم کامپیوتر ، تفکر محاسباتی ، ارزیابی و اصالت علمی