طراحی الگوی تلفیق ساحت های شش گانه تربیتی در برنامه درسی نظام آموزشی

سند تحول بنیادین آموزش وپرورش جمهوری اسلامی ایران، با هدف تربیت انسان هایی متعادل، تکامل یافته و دارای هویت اسلامی-ایرانی، شش ساحت تربیتی را به عنابعاد اصلی تربیت رسمی تعیین کرده است. این ساحت ها شامل "عبادی و اخلاقی"، "علمی و فناورانه"، "اجتماعی و سیاسی"، "زیستی و بدنی"، "زیبایی شناختی و هنری" و "اقتصادی و حرفه ای" می شوند. با وجود این چارچوب نظری منسجم، در عمل، نظام برنامه ریزی درسی مدارس با چالش جدی در عملیاتی سازی و تلفیق همه جانبه این ابعاد در فرآیند یاددهی-یادگیری مواجه است. غالبا برنامه های درسی موجود بر ساحت علمی و فناورانه متمرکز شده و دیگر ساحت ها یا مغفول مانده اند یا به صورت فعالیت های فوق برنامه، مجزا و فاقد پیوستار منطقی با محور اصلی آموزش ارائه می شوند. این شکاف بین آرمان های تربیتی و واقعیت اجرایی، منجر به خروجی های آموزشی ناقص و دورشدن از هدف پرورش "تربیت یافته تمام ساحتی" شده است. بنابراین، مسئله اصلی این مقاله، کشف و طراحی راهبردهای اجرایی عملی و زمینه محور است که بتواند این ساحت ها را به شکلی یکپارچه، معنادار و متوازن در عناصر اساسی برنامه درسی (شامل هدف گذاری، انتخاب و سازمان دهی محتوا، راهبردهای تدریس، مواد و منابع آموزشی، و نظام سنجش و ارزشیابی) نهادینه کند. این پژوهش از نوع مروری-تحلیلی بوده و با بررسی نظام مند اسناد، پیشینه پژوهشی داخلی و بین المللی و تجارب موفق، به دنبال ارائه الگویی اجرایی است. این الگو بر مولفه های کلیدی مانند "طراحی فعالیت های ترکیبی میان ساحتی"، "بازطراحی نقشه های راهبردی درسی"، "توانمندسازی معلمان برای تدریس تلفیقی"، "تامین منابع و زیرساخت های حمایتی" و "طراحی ابزارهای ارزشیابی چندبعدی" تاکید دارد. نتایج این مطالعه می تواند چارچوبی روشن و گام به گام در اختیار سیاست گذاران آموزشی، مولفان کتب درسی، مدیران و معلمان قرار دهد تا با عبور از رویکردهای جزیره ای، تحقق تربیت همه جانبه را در متن برنامه درسی رسمی مدارس ممکن سازند.

کلیدواژه ها:

ساحت های شش گانه تربیتی ، برنامه ریزی درسی تلفیقی ، راهبردهای اجرایی ، عملیاتی سازی ، سند تحول بنیادین ، الگوی طراحی درسی