تاثیر هوش مصنوعی بر دگرگونی نظام سنجش و ارزشیابی آموزشی

سنجش و ارزشیابی تحصیلی به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از فرآیند یاددهی-یادگیری، همواره با چالش هایی چون ذهنیت گرایی، تاخیر در بازخورد، ناتوانی در پوشش ابعاد چندگانه یادگیری و نادیده گرفتن تفاوت های فردی مواجه بوده است. هوش مصنوعی با بهره گیری از قابلیت هایی چون پردازش زبان طبیعی، تحلیل پیشرفته داده و یادگیری ماشین، این پتانسیل را دارد که پارادایم ارزشیابی را از ریشه متحول کند. این فناوری می تواند با ارائه سیستم های ارزشیابی سازگارشونده، تحلیل عمیق پاسخ های کیفی و تشخیص الگوهای یادگیری منحصربه فرد، نه تنها ارزیابی را دقیق تر و عادلانه تر سازد، بلکه با بازخورد فوری و شخصی سازی شده، فرآیند یادگیری را بهینه کند. اهمیت این تحول در آن است که هوش مصنوعی می تواند ارزشیابی را از تمرکز صرف بر نتایج پایانی به سمت پایش مستمر و تکوینی سوق دهد و مهارت های پیچیده ای مانند تفکر انتقادی، خلاقیت و حل مسئله را—که سنجش آن ها با روش های سنتی دشوار است—به شیوه ای معتبر اندازه گیری نماید. با این حال، پیاده سازی هوش مصنوعی در این حوزه بدون چالش نیست. نگرانی هایی جدی درباره حریم خصوصی داده های دانش آموزان، خطر تقویت سوگیری های الگوریتمی (به ویژه در مورد گروه های محروم یا دارای سبک های یادگیری غیرمتعارف)، هزینه های بالای فناوری، نیاز به آموزش نیروی انسانی و تهدید نقش تفسیری و عاطفی معلمان در فرآیند ارزیابی وجود دارد. این مقاله به بررسی نقش هوش مصنوعی در تحول سنجش و ارزشیابی تحصیلی می پردازد و در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه می توان از قابلیت های این فناوری برای ایجاد نظام ارزشیابی جامع، منصفانه و بهبودبخش بهره برد، در حالی که با طراحی اخلاق محور، نظارت مستمر و مشارکت فعال ذی نفعان، از خطرات آن کاسته و جایگاه معلمان به عنوان ارزیابان آگاه و دلسوز تقویت گردد. هدف نهایی، ارائه چارچوبی متوازن است که فناوری را در خدمت ارتقای کیفیت، عدالت و اثربخشی سنجش آموزشی قرار دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تحول سنجش ، ارزشیابی تحصیلی ، سنجش سازگارشونده ، اخلاق در ارزشیابی.