تبیین الگوی نقش فعالیت های حرکتی-ریتمیک در ارتقای مهارت های زبانی (خواندن و بیان شفاهی) و توسعه مفاهیم قرآنی در دانش آموزان

این پژوهش با هدف تبیین الگوی نقش فعالیت های حرکتی-ریتمیک در ارتقای مهارت های زبانی (خواندن و بیان شفاهی) و توسعه مفاهیم قرآنی در دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد داده بنیاد (گراندد تئوری) انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۱۸ نفر از خبرگان حوزه های تربیت بدنی، آموزش زبان فارسی، زبان عربی و علوم قرآنی، و همچنین معلمان مجرب دوره ابتدایی بودند که به روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری و با استفاده از کدگذاری نظام مند در سه مرحله باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها منجر به طراحی الگوی پارادایمی شد که در آن، شرایط علی شامل نیاز به تحول در آموزش زبان و مفاهیم دینی، ویژگی های رشدی دانش آموزان و محدودیت های روش های سنتی بود. پدیده محوری «یادگیری یکپارچه جسمانی-زبانی-معنوی» شناسایی شد. راهبردهای اصلی در سه حوزه طراحی شد: راهبردهای حرکتی-ریتمیک (مانند درگیرسازی کل بدن، هماهنگی حرکات با ریتم کلام)، راهبردهای زبانی-آموزشی (مانند تقویت حافظه کاری کلامی، بهبود واج شناسی و روان خوانی) و راهبردهای مفهومی-تربیتی (مانند تجسم سازی مفاهیم انتزاعی قرآن از طریق حرکت). شرایط زمینه ای (ویژگی های فردی دانش آموز و محیط آموزشی) و شرایط مداخله گر (نگرش معلمان و حمایت مدرسه) بر انتخاب و اجرای راهبردها تاثیرگذار بودند. پیامدهای این الگو در سه سطح فردی (ارتقای مهارت خواندن، بیان شفاهی، درک مفاهیم قرآنی و شادی)، آموزشی (تغییر نقش معلم به تسهیل گر و افزایش تعامل) و تربیتی (تعمیق باورهای دینی و رشد اخلاقی) دسته بندی شد. این الگو می تواند چارچوبی نوآورانه برای طراحی برنامه های درسی تلفیقی در دوره ابتدایی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

فعالیت حرکتی-ریتمیک ، مهارت های زبانی ، مفاهیم قرآنی ، دانش آموزان ابتدایی ، نظریه داده بنیاد ، یادگیری یکپارچه.