تدوین برنامه درسی تلفیقی مبتنی بر فرهنگ اسلامی-ایرانی با تاکید بر تقویت هویت ملی دانش آموزان

در جهان امروز که هویت های فرهنگی در معرض چالش و تحول هستند، نظام های آموزشی نقش تعیین کننده ای در انتقال و تقویت میراث فرهنگی و هویتی دارند. ایران با برخورداری از تمدن کهن و فرهنگ غنی اسلامی-ایرانی، نیازمند برنامه ریزی درسی هوشمند برای نسل جوان است. این پژوهش با هدف تدوین برنامه درسی تلفیقی مبتنی بر فرهنگ اسلامی-ایرانی با تاکید بر تقویت هویت ملی و مهارت های زندگی دانش آموزان دوره اول متوسطه انجام شده است. روش تحقیق، آمیخته اکتشافی متوالی است. در فاز کیفی، با تحلیل مضمون مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از صاحب نظران فرهنگ اسلامی-ایرانی، برنامه ریزی درسی، تعلیم و تربیت اسلامی و ادبیات فارسی، مولفه های محتوایی و ساختاری برنامه استخراج شد. در فاز کمی، پرسشنامه ای محقق ساخته بر اساس یافته های کیفی طراحی و بین ۲۸۰ نفر از معلمان، کارشناسان و مدیران آموزشی دوره اول متوسطه به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای توزیع گردید. روایی و پایایی ابزار تایید شد. داده ها با نرم افزارهای SPSS و Smart PLS و با روش های تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته ها نشان داد برنامه درسی پیشنهادی از هفت مولفه اصلی تشکیل شده است: مبانی و اصول (تلفیق، هویت بخشی، کاربردی سازی)، اهداف (شناختی، عاطفی-هویتی، مهارتی)، محتوای تلفیقی (شامل پنج عرصه: اعتقادی-اخلاقی، تاریخی-تمدنی، ادبی-هنری، علمی-فناورانه بومی، مهارت های زندگی اسلامی-ایرانی)، راهبردهای یاددهی-یادگیری (روایت محوری، پرسشگری، پروژه های فرهنگی-محلی)، نقش معلم، مواد و منابع، و ارزشیابی. شاخص های برازش مدل (RMSEA=۰.۰۴۰, CFI=۰.۹۳, GFI=۰.۹۰) اعتبار برنامه را تایید کردند. این برنامه چارچوبی برای ارائه منسجم و جذاب فرهنگ اسلامی-ایرانی در قالب درسی یکپارچه و مرتبط با زندگی نوجوان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: برنامه درسی تلفیقی ، فرهنگ اسلامی-ایرانی ، هویت ملی ، مهارت های زندگی ، دوره اول متوسطه ، تربیت فرهنگی ، آموزش مبتنی بر فرهنگ.