از تدریس تا یادگیری؛ بازاندیشی در کنش آموزشی معلم

نظام های آموزشی معاصر در مسیر گذار از پارادایم سنتی تدریس محور به رویکردهای نوین یادگیری محور قرار دارند. این مقاله مروری تحلیلی بر این تحول پارادایمی، با تمرکز بر نقش و کنش آموزشی معلم، ارائه می دهد. هدف اصلی، واکاوی مبانی نظری یادگیری از رفتارگرایی تا سازنده گرایی و تبیین ضرورت بازاندیشی بنیادین در نقش سنتی معلم به عنوان منتقل کننده دانش است. کنش آموزشی معلم فراتر از انتقال صرف محتوا تعریف می شود و در الگوی نوین، معلم به عنوان طراح فعال موقعیت های یادگیری، تسهیل گر، راهنما و مدل ساز شناختی مطرح می گردد. تحلیل نشان می دهد که آموزش سنتی مبتنی بر مدل های انتقال (نظیر سخنرانی و حفظیات) منجر به یادگیری سطحی و عدم توسعه مهارت های عالی شناختی می گردد. در مقابل، یادگیری محوری مستلزم به کارگیری راهبردهایی مانند یادگیری فعال، تجربه محور و معنادار است که به رشد تفکر انتقادی، حل مسئله و خودتنظیمی در دانش آموزان می انجامد. با این حال، تحقق این گذار در نظام آموزشی ایران با چالش هایی نظیر ساختارهای نهادی متصلب، تمرکز بر ارزشیابی های سنتی و مقاومت فرهنگی در برابر تغییر نقش معلم مواجه است. نتیجه گیری مقاله بر این اصل استوار است که بازاندیشی در کنش معلم باید از سطح نگرش آغاز شده و با بازنگری در تربیت معلم، محتوای برنامه های درسی و نظام های سنجش همراه باشد تا آموزش از «تدریس» به «فراهم آوری تجربه یادگیری» تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

کنش آموزشی معلم ، یادگیری محوری ، تدریس سنتی ، سازنده گرایی ، طراحی موقعیت یادگیری ، تربیت معلم