تاثیر فضای آموزشی بر رفتارهای مثبت و منفی دانش آموزان

محیط آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل موثر بر رشد و تعالی دانش آموزان، نقش بسزایی در شکل گیری رفتارها، نگرش ها و عملکرد تحصیلی آنان ایفا می کند. فضای آموزشی فراتر از صرفا یک ساختمان فیزیکی است و شامل ابعاد کالبدی، روانشناختی، اجتماعی و فرهنگی می شود که در تعامل با یکدیگر، بستری را برای یادگیری و رشد فراهم می آورند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر فضای آموزشی بر رفتارهای مثبت و منفی دانش آموزان و شناسایی مولفه های کلیدی این تاثیرگذاری انجام شده است. در این راستا، ابعاد مختلف فضای آموزشی شامل معماری و طراحی کالبدی، نورپردازی، رنگ آمیزی، تجهیزات، فضای سبز، اندازه کلاس ها، جو عاطفی و روانشناختی، تعاملات اجتماعی، مدیریت مدرسه و سبک تدریس معلمان مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فضاهای آموزشی مطلوب با ویژگی هایی همچون نور طبیعی کافی، رنگ آمیزی مناسب، تهویه مطلوب، فضای سبز، امکانات کافی و فضای انعطاف پذیر، می توانند به طور معناداری رفتارهای مثبت دانش آموزان مانند انگیزش تحصیلی، مشارکت فعال، خلاقیت، همکاری، نظم و انضباط خودکنترلی و رفتارهای اجتماعی مطلوب را تقویت کنند. در مقابل، فضاهای نامناسب با کمبود نور، ازدحام، نبود فضای سبز، امکانات ناکافی و جو منفی روانشناختی، می توانند منجر به بروز رفتارهای منفی همچون پرخاشگری، بی انگیزگی، اضطراب، افسردگی، انزوای اجتماعی، مشکلات رفتاری و ضعف عملکرد تحصیلی شوند. نتایج تحقیقات میدانی و مطالعات موردی در مدارس مختلف تایید می کند که سرمایه گذاری در بهبود فضای آموزشی، بازگشت قابل توجهی در قالب ارتقای رفتارهای مثبت، کاهش مشکلات رفتاری و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارد. این پژوهش با رویکرد کمی-کیفی و استفاده از ابزارهای مختلف جمع آوری داده شامل پرسشنامه، مصاحبه، مشاهده و تحلیل اسناد، به بررسی جامع این موضوع پرداخته است. جامعه آماری شامل دانش آموزان، معلمان و مدیران مدارس مقاطع مختلف تحصیلی بوده و نمونه گیری به روش تصادفی طبقه ای انجام شده است. تحلیل داده ها با استفاده از روش های آماری توصیفی و استنباطی صورت گرفته و رابطه معنادار بین کیفیت فضای آموزشی و رفتارهای دانش آموزان تایید شده است. پژوهش حاضر ضمن ارائه چارچوب نظری جامع، راهکارهای عملی برای بهبود فضای آموزشی مدارس ارائه می دهد که می تواند مورد توجه سیاست گذاران، طراحان، معماران، مدیران و معلمان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فضای آموزشی ، رفتارهای مثبت ، رفتارهای منفی ، دانش آموزان ، محیط یادگیری ، معماری آموزشی ، جو روانشناختی مدرسه ، عملکرد تحصیلی