چرا دخالت نمایندگان ادوارگذسته وحال برساختار مدیریت آموزش وپرورش موجب عدم ثبات مدیریت و از دلائل افت تحصیلی میشود

نظام آموزش و پرورش، به عنوان نهادی حیاتی و بنیادین در فرآیند توسعه ملی، در کانون توجه طیف گسترده ای از ذی نفعان سیاسی و اجتماعی قرار دارد. در این میان، نقش نمایندگان مجلس شورای اسلامی (اعم از ادوار گذشته و حال) به عنوان متولیان قانونگذاری و نظارت، اگرچه ذاتا می تواند نقشی سازنده در ارتقای کیفیت و تامین عدالت آموزشی ایفا کند، اما در عمل و در بسیاری از موارد، به عاملی موثر در ایجاد بی ثباتی مدیریتی، تضعیف حرفه ای گری و نهایتا افت کیفیت آموزشی بدل شده است. این مقاله، با رویکردی تحلیلی-انتقادی و با بهره گیری از چارچوب های نظری سیاست گذاری عمومی، مدیریت دولتی و جامعه شناسی سیاسی آموزش و پرورش، به کالبدشکافی سازوکارها و پیامدهای مداخلات مستقیم و غیرمستقیم نمایندگان مجلس در ساختار مدیریتی وزارت آموزش و پرورش و ادارات کل استانی آن می پردازد. استدلال اصلی مقاله بر این پایه استوار است که این مداخلات، عمدتا در قالب «استفاده ابزاری از آموزش و پرورش به عنوان عرصه ای برای جلب رضایت حامیان محلی، ایجاد اشتغال سیاسی و تحقق وعده های انتخاباتی کوتاه مدت»، منجر به نقض اصول حکمرانی مطلوب از جمله «شایسته سالاری»، «ثبات مدیریتی»، «تداوم برنامه ها» و «استقلال نسبی نهاد متخصص» می گردد. این امر خود را در پدیده هایی چون چرخش سریع مدیران ارشد و میانی (از استاندار تا مدیرکل و حتی مدیران مدارس)، تحمیل انتصاب های غیرتخصصی و حزبی، دخالت در فرآیندهای نقل و انتقالات معلمان، تاثیر بر انتخاب محتوای آموزشی و حتی دخالت در پروژه های عمرانی مدارس نشان می دهد. حاصل این فرآیند، ایجاد یک محیط سازمانی بی ثبات و پرتنش است که در آن، مدیران به جای تمرکز بر اهداف بلندمدت آموزشی و بهبود کیفیت یادگیری، ناگزیر به صرف بخش عمده ای از انرژی و زمان خود برای «مدیریت رابطه با نمایندگان» و «انجام مناسبات سیاسی» هستند. این وضعیت، برنامه های تحولی را ناتمام رها کرده، انگیزه معلمان و مدیران شایسته را تحلیل می برد و در نهایت، افت شاخص های کیفیت آموزشی و تحصیلی را به دنبال دارد. مقاله حاضر ضمن تشریح این مکانیسم ها، بر لزوم ایجاد «سدی حرفه ای و قانونی» در برابر مداخلات سیاسی مخرب و تاسیس نهادهای تنظیم گر مستقل برای مدیریت آموزش و پرورش تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

مداخله سیاسی ، نمایندگان مجلس ، بی ثباتی مدیریتی ، آموزش و پرورش ایران ، افت تحصیلی ، سیاست زدگی ، شایسته سالاری ، حکمرانی آموزشی ، انتصاب های سیاسی ، چرخش مدیران ، کیفیت آموزش.