واکاوی تاثیر بازی های جدی (Serious Games) بر انگیزش و یادگیری عمیق مفاهیم پیچیده

این پژوهش به تحلیل جامع و نظام مند تاثیر پارادایم بازی های جدی بر دو مولفه حیاتی فرآیند یادگیری، یعنی انگیزش درونی و یادگیری عمیق مفاهیم پیچیده، می پردازد. بازی های جدی، به عنوان محیط های تعاملی دیجیتالی که طراحی اولیه آن ها نه صرفا سرگرمی، بلکه دستیابی به اهداف آموزشی، درمانی یا اجتماعی است، با بهره گیری از مکانیک های جذاب بازی وار، قادر به ایجاد تعلیق ناباوری، درگیری شناختی و عاطفی پایدار، و فضایی امن برای آزمون و خطا هستند. مقاله حاضر با روش تحلیلی-توصیفی و با تکیه بر ادبیات گسترده علوم تربیتی، روانشناسی شناختی و طراحی بازی، استدلال می کند که بازی های جدی به دلیل ویژگی های ذاتی خود—شبیه سازی سیستم های پیچیده، ارائه بازخورد فوری و سازگار، ایجاد حس عاملیت و خودمختاری، و تعبیه چالش در سطح بهینه—می توانند به طور همزمان بر شکاف انگیزشی موجود در آموزش سنتی غلبه کرده و بستری برای درک عمیق تر مفاهیم انتزاعی، چندبعدی و پویا فراهم آورند. یافته ها حاکی از آن است که این بازی ها با فعال سازی سیستم های پاداش مغز، تقویت حالت روان ی جریان (Flow)، و امکان درونی سازی دانش از طریق عمل و شبیه سازی، نه تنها مشارکت یادگیرنده را افزایش می دهند، بلکه به تحقق سطوح عالی طبقه بندی بلوم (تحلیل، ارزیابی و خلق) و ایجاد تغییرات ماندگار در طرحواره های ذهنی کمک شایانی می کنند. با این حال، این حوزه با چالش های مهمی از جمله طراحی آموزشی-تفریحی متوازن، هزینه های بالای تولید، ادغام موثر در برنامه درسی، و نیاز به ارزیابی های معتبر از یادگیری عمیق روبرو است. این مقاله با ارائه راهکارهایی در سطوح طراحی، اجرا و سیاست گذاری، بر این نکته تاکید می ورزد که آینده یادگیری مفاهیم پیچیده در گرو بهره گیری هوشمندانه از قدرت تعامل و داستان سرایی بازی های جدی، در چارچوبی педагогиically مستدل است.

کلیدواژه ها:

بازی های جدی ، انگیزش یادگیری ، یادگیری عمیق ، مفاهیم پیچیده ، طراحی بازی وار ، شبیه سازی آموزشی ، حالت جریان (Flow) ، عاملیت یادگیرنده ، ارزیابی یکپارچه ، علوم شناختی.