رابطه خلاقیت و انعطاف پذیری روانی در دانش آموزان

خلاقیت و انعطاف پذیری روانی دو سازه کلیدی و بنیادین در روان شناسی رشد و تربیتی هستند که نقش انکارناپذیری در شکل گیری شخصیت و موفقیت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کنند. خلاقیت به عنوان توانایی تولید ایده های نو و حل مسائل به روش های بدیع، نیازمند ذهنی است که از قالب های خشک و ثابت رها شده باشد. از سوی دیگر، انعطاف پذیری روانی، که به ظرفیت فرد در تنظیم هیجانات، سازگاری با شرایط متغیر و تغییر شناختی در مواجهه با استرس ها اشاره دارد، بستری لازم برای پرورش و بروز خلاقیت فراهم می آورد. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی به واکاوی رابطه میان این دو متغیر در بستر آموزشی پرداخته و نشان می دهد که چگونه انعطاف پذیری می تواند به عنوان یک پیش بین و تسهیل گر برای عملکرد خلاقانه عمل نماید. در ادبیات نظری روان شناسی، همواره بر این نکته تاکید شده است که ذهن خلاق، ذهنی است که توانایی جابجایی بین دیدگاه های مختلف و عبور از موانع شناختی را دارد. انعطاف پذیری روانی دقیقا همان ویژگی اساسی است که به فرد اجازه می دهد تا در برابر ناکامی ها و شکست های احتمالی فرآیند خلاقیت، مقاومت نشان دهد و مسیرهای جایگزین را بیابد. دانش آموزانی که از انعطاف پذیری بالایی برخوردارند، تمایل کمتری به تکرار الگوهای رفتاری و شناختی تکراری دارند و در مواجهه با مسائل پیچیده، راه حل های متنوع تری را ارائه می دهند. نتایج تحلیل های نظری حاضر حاکی از آن است که تقویت انعطاف پذیری روانی در مدارس، می تواند به عنوان یک استراتژی موثر برای ارتقای سطح خلاقیت دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد. سیستم های آموزشی که بر انضباط خشک و یکسان سازی تمرکز دارند، عملا مانع از رشد انعطاف پذیری و در نتیجه، خفه کننده خلاقیت هستند. در مقابل، رویکردهای تربیتی که به پذیرش تفاوت های فردی، مدیریت هیجانات و حل مسئله تاکید دارند، زمینه را برای شکوفایی استعدادهای خلاق فراهم می کنند. این مقاله در نهایت استدلال می کند که پرورش همزمان این دو ویژگی، دانش آموزان را برای چالش های پیچیده زندگی در قرن بیست و یکم آماده می سازد و توصیه هایی برای سیاست گذاران آموزشی و معلمان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، انعطاف پذیری روانی ، دانش آموزان ، روان شناسی تربیتی