رابطه بین استفاده از فضای مجازی و خواب آلودگی در کلاس درس دانش آموزان

نفوذ فزاینده فناوری های دیجیتال و فضای مجازی در زندگی روزمره، تغییرات بنیادینی در الگوهای رفتاری و فیزیولوژیک نسل نوجوان و جوان ایجاد کرده است که یکی از پیامدهای چالش برانگیز آن، تاثیر بر کیفیت و کمیت خواب است. استفاده مداوم از ابزارهای هوشمند، به ویژه در ساعات شبانه، از طریق مکانیسم های بیولوژیک و روان شناختی، ساختار چرخه خواب را مختل کرده و منجر به کاهش سطح هوشیاری در طول روز می گردد. این پدیده با تضعیف عملکرد شناختی و توجه، بستری مناسب برای بروز خواب آلودگی در محیط های آموزشی فراهم می آورد که می تواند فرآیند یادگیری را با موانع جدی روبرو سازد. بررسی ابعاد نظری این رابطه نشان می دهد که نور آبی صفحات نمایش، تحریک ذهنی ناشی از محتوای تعاملی و فشارهای اجتماعی ناشی از حضور دائمی در شبکه های آنلاین، عوامل اصلی در به تاخیر افتادن زمان خواب و کاهش کارایی سیستم عصبی دانش آموزان هستند. اختلال در ریتم شبانه روزی و بدهی خواب مزمن، توانایی مغز برای تمرکز و پردازش اطلاعات را در کلاس درس به شدت کاهش می دهد. این وضعیت نه تنها عملکرد تحصیلی فردی را تحت الشعاع قرار می دهد، بلکه می تواند پویایی کلی کلاس درس و تعامل معلم-شاگرد را نیز تخریب نماید. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی و بدون اتکا به داده های میدانی، به واکاوی رابطه مفهومی و علی بین استفاده از فضای مجازی و بروز خواب آلودگی در کلاس درس می پردازد. با تبیین مکانیسم های نظری و تحلیل ادبیات موضوع، تلاش می شود تا چارچوبی جامع برای درک پیچیدگی های این تعامل ارائه گردد. هدف نهایی، شناسایی مسیرهای تاثیرگذاری فناوری بر خواب و تبیین پیامدهای آن بر سلامت و آموزش دانش آموزان است تا مبنایی برای تدوین راهکارهای اصولی فراهم آید.

کلیدواژه ها:

فضای مجازی ، خواب آلودگی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان